لاولکس پرسش
آیا قاضی در رسیدگی به دعاوی خانواده یا امور حسبی باید تشریفات آیین دادرسی مدنی را رعایت کند؟
نظر و پاسخ
نشست قضایی (۸): سوال مطروحه مربوط به امور حسبی و مدنی خاص است که هرکدام بحث جداگانه یی دارد. در مورد امور حسبی، اولا: به موجب ماده یک قانون مزبور: امور حسبی اموری است که دادگاه ها مکلفند نسبت به آن امور اقدام و تصمیمی اتخاذ کنند. بدون آن که رسیدگی به آنها متوقف بر وقوع اختلاف و منازعه بین اشخاص و اقامه دعوا از طرف آنها باشد . ثانیا: طبق مقررات ماده ۲ همان قانون: رسیدگی به امور حسبی تابع مقررات این باب می باشد مگر آن که خلاف آن مقرر شده باشد . ثالثا: قانون امور حسبی قانون خاص است و قانون عام لاحق، ناسخ قانون خاص سابق نیست.
الف. اولا: امور حسبی را نمی توان دعوا تلقی کرد. ثانیا: ماده یک قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در مقام تعریف آیین دادرسی است و نفی کننده صلاحیت دادگاه در رسیدگی به امور حسبی بر اساس قانون امور حسبی نیست. ثالثا: قانون امور حسبی، قانونی خاص است و قانون آیین دادرسی، عام و عام لاحق ناسخ خاص سابق نمی تواند باشد. رابعا: ماهیت امور حسبی به نحوی است که رسیدگی به آن بر اساس قانون آیین دادرسی موجب تاخیر و اطاله و تضییع حق است. خامسا: از تعریف مندرج در ماده یک قانون مرقوم چنین استنباط می شود که قانون امور حسبی را در زمره قانون آیین دادرسی محسوب کرده نه این که قانون آیین دادرسی ناسخ قانون امور حسبی باشد.
ب. در مورد دعاوی خانوادگی، اولا: با عنایت به این که بر اساس قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب مصوب ۱۳۷۳، این دادگاه ها بر اساس آیین دادرسی خاص خود رسیدگی می کنند و نظر به این که دادگاه خانواده شعبه ای از شعب دادگاه عمومی است؛ فلذا دادگاه خانواده باید بر اساس آیین دادرسی خاص خود عمل کند که همان قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ است. ثانیا: در تعریفی که قانونگذار در ماده یک قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ به عمل آورده عبارت کلیه دعاوی مدنی را ذکر کرده است که شامل دعاوی خانوادگی نیز می شود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۰