لاولکس پرسش
چنانچه فردی به دیگری دستور قطع درختان را بدهد و شخص قاطع نیز از تعلق اشجار به غیر بی اطلاع باشد، در این صورت آیا فرد آمر قابل مجازات است یا خیر؟ در صورت قابل مجازات بودن تحت کدام یک از قواعد حقوق جزای عمومی؟
نظر و پاسخ
با توجه به اینکه معیار شناسایی مرتکب جرم در حقوق جزا لزوما ارتکاب رفتار مادی جرم به نحو مباشرتی نمی باشد و چنانچه اعمال مادی جرایم نظیر آنچه در فرض مذکور در سوال آمده است (قطع اشجار متعلق به غیر) از طریق دستور فریبنده مباشر توسط دیگری (مسبب) صورت پذیرفته باشد، به نحوی که عرفا ارتکاب این اعمال به واسطه اقوی بودن سبب نسبت به مباشر، مستند به مسبب (آمر) باشد، در این صورت سبب مذکور فاعل معنوی جرم شناخته شده و اعمال مادی جرم منتسب به وی می گردد، زیرا رابطه علیت بین عمل او (عمل فریب کارانه) و عمل مادی بزه (قطع اشجار) برقرار می گردد و نه شخصی که جاهل به موضوع بوده و به واسطه اعمال فریب کارانه دیگری اقدامات مزبور را که در ظاهر می تواند متعارف باشد انجام داده است و ماده ۵۲۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ نیز موید این نظر است. بنابراین در فرض سوال شخص آمر به اتهام ارتکاب قطع اشجار به مجازات فاعل جرم محکوم خواهد شد و اتهامی متوجه شخص مامور (مباشر) نمی باشد و موضوع از شمول معاونت در جرم که ناظر به وجود شخص مباشر جرم (مرتکب فعل مادی که ارتکاب جرم منتسب به وی می باشد و نه دیگری) خارج است و در فرض حاضر چنین مباشری وجود ندارد. بنابراین نظریه اتفاقی قضات محترم دادگستری شهرستان آوج استان قزوین، در نتیجه مورد تایید است.
آمر در فرض سوال دارای مسیولیت کیفری می باشد؛
مبانی استدلال: با توجه به شناسایی مسیولیت کیفری برای مباشر معنوی در حقوق ایران از جمله در مواد ۲۷۲ قانون مجازات اسلامی در باب سرقت، یا عبارت (شخصا یا توسط دیگری) مذکور در ماده ۶۲۱ قانون تعزیرات یا جعل موضوع ماده ۵۳۸ قانون تعزیرات، شخصی که دستور قطع درختان غیر را به متهم بی اطلاع از تعلق درختان به غیر می دهد مسیول می باشد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷