نشست قضایی درباره رسیدگی به پرونده بدون ارجاع رییس حوزه قضایی

در پرونده نزاع دسته جمعی، پس از صدور کیفرخواست، شعبه کیفری سهوا بدون ارجاع رییس حوزه قضایی اقدام به ثبت پرونده و رسیدگی مفصل و صدور حکم محکومیت به حبس و دیه نموده است؛ به دادنامه از حیث ماهوی اعتراض شده، دادگاه محترم تجدید نظر بدون ورود در ماهیت امر به جهت اینکه شعبه بدوی بدون ارجاع رسیدگی نموده دادنامه را نقض و جهت اتخاذ تصمیم قانونی به شعبه اعاده نموده، شعبه مزبور ارجاع رییس حوزه قضایی را متعاقبا اخذ می نماید؛ اعلام کنید شعبه مرجوع الیه چگونه باید عمل کند؟ آیا پس از اخذ ارجاع می تواند راسا مبادرت به صدور رای نماید یا اینکه الزاما نیاز به تشکیل یک جلسه رسیدگی می باشد؟

چنانچه پس از نقض و اعاده پرونده، اداره کننده شعبه قاضی صادرکننده رای منقوض باشد؛ بنظر چنان چه اقدامات سابق را کافی بداند؛ ضرورتی به تشکیل جلسه نیست، مفروض براین که قاضی دیگری تصدی شعبه را عهده دار باشد؛ تشکیل جلسه ضرورت دارد. نظریات ابرازی در حد این استنتاج تایید می شود. الزاما نیازمند تشکیل یک جلسه رسیدگی می باشد زیرا: هر چند که دادگاه جلسه رسیدگی را قبلا برگزار نموده و دفاع و آخرین دفاع متهمان را اخذ نموده ولی کلیه این اقدامات بدون ارجاع بوده؛ از مجموع مواد ۸۹، ۳۳۷، ۳۳۸، ۳۳۹ قانون آیین دادرسی کیفری استنباط می شود که ارجاع پرونده به شعبه رکن اولیه و پایه اساسی رسیدگی می باشد؛ در فرض سوال چنانچه پس ارجاع، قاضی رسیدگی کننده پرونده را از هر حیث تکمیل بداند ضرورتا باید یک جلسه رسیدگی دیگر برگزار کند و رسیدگی های قبلی، قبل از ارجاع کفایت نمی کند؛ زیرا از مجموع مواد ۳۴۱ و ۳۴۲ قانون مزبور استنباط می شود که در جایی که نظر بر محکومیت یا تبریه است تعیین وقت رسیدگی پس از ارجاع ضرورت دارد. رسیدگی های قبلی دادگاه قبل از ارجاع بوده در صورت قبول نظر اقلیت ظاهر ماده ۳۴۲ که تشکیل جلسه رسیدگی پس از ارجاع را ضروری دانسته رعایت نخواهد شد از نظر اصولی نیز اشتغال یقینی برایت یقینی می خواهد؛ لذا رعایت ماده ۳۴۲ صرفا با برگزاری یک جلسه پس از ارجاع محقق خواهد شد. تشکیل جلسه رسیدگی مجدد در فرض سوال ضروری نیست زیرا: چنانچه دادگاه رسیدگی کننده قبلی پس از اخذ ارجاع رییس حوزه قضایی، رسیدگی های قبلی را که بدون ارجاع بوده کافی بداند و تحقیق دیگری لازم نداند ضرورتی بر تشکیل جلسه رسیدگی مجدد نمی باشد و فورا اقدام به صدور رای می نماید؛ آنچه از مجموع مواد ۳۴۱ و ۳۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری استنباط می شود یک جلسه رسیدگی بما هو جلسه می باشد که این جلسه در همان دادگاه، قبل از ارجاع تشکیل گردیده رسیدگی مجدد تحصیل حاصل است و عملی لغو و بیهوده است از نظر اصولی نیز ارجاع، شرط وجوب رسیدگی است نه شرط وجود (وقوع)؛ بدین توضیح که با ارجاع پرونده تکلیف و الزام بر رسیدگی برای قاضی محقق می شود؛ بدون ارجاع قاضی تکلیفی بر رسیدگی نداشته ولی چنانچه سهوا رسیدگی کرد و ختم جلسه را اعلام نمود اصل بر صحت رسیدگی های قبلی است و از قضا قاعده شک بعد از فراغ مانع از رسیدگی مجدد می شود؛ لذا با اخذ ارجاع از رییس حوزه قضایی صحت رسیدگی های قبلی نیز استصحاب می گردد. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷