نشست قضایی درباره اجرای حکم غیر قطعی اعسار از پرداخت محکوم به

وفق قانون جدید نحوه اجرای محکومیتهای مالی، چنانچه برای محکوم علیه محبوس، حکم تقسیط محکوم به صادر شود، آیا به محض صدور رای بدوی تقسیط، محکوم علیه آزاد می شود یا باید منتظر قطعی شدن رای باشد؟

اصل بر این است که رای قطعیت یافته قابلیت اجرایی دارد؛ مگر این که نص صریح قانونی بر خلاف اصل مذکور اجازه ی اجرای رای غیر قطعی را صادر نماید که در مسیله مذکور چنین نصی وجود ندارد؛ بنابراین حکم به اعسار یا تقسیط محکوم به تا زمانی که قطعیت نیافته، قابلیت اجرایی را ندارد و قبل از قطعی شدن رای، مجوزی برای آزادی محکوم علیه محبوس وجود ندارد. خیر، نیازی به قطعی شدن رای اعسار وجود ندارد. با وحدت ملاک از قرار منع تعقیب و حکم تبریه در امور جزایی (که به محض صدور آزادی متهم و محکوم علیه بلا قید است) در این فقره نیز با حکم بدوی تقسیط، اعسار زندانی محرز می گردد، لذا شخص معسر هم نباید در زندان بماند. از سوی دیگر، نظر به وضعیت سابق متقاضی تقسیط (آزاد بودن وی)، و شک فعلی (زندانی بودن وی) با تمسک به قاعده فقهی استصحاب و ابقای ماکان، آزادی معسر را ابقا می کنیم. سیاستهای قضایی و زندان زدایی نیز اقتضا می کند، تفسیر به نفع محکوم علیه راجاری وصدور رای بدوی برای آزادی کافی بدانیم. رای اعسار الزاما باید قطعی گردد، دلیل آن هم صراحت تبصره ۱ ماده ۳ قانون فوق الذکر و عبارت ((رد دعوای اعسار به موجب حکم قطعی)) می باشد. از سوی دیگر حکم اعسار حکم غیر مالی و در هر صورت قابل تجدید نظر است. حکمی هم که قطعی نشده باشد قابلیت اجرا ندارد و استثنایات اجرای احکام غیر قطعی، شامل اعسار نمی شود. هر استثنایی نیاز به تصریح دارد که صراحتی در این خصوص نمی بینم. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۵