لاولکس پرسش
با عنایت به بندهای سه گانه مذکور در ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف آیا امکان حدوث اختلاف در صلاحیت محلی بین شوراهای حل اختلاف واقع در یک حوزه قضایی وجود دارد یا به لحاظ اینکه شوراهای حل اختلاف واقع در یک حوزه قضایی صرفا به جهت تقسیم کار و سهولت در دسترسی به آن ها ایجاد می شوند، امکان بروز اختلاف در صلاحیت محلی بین آن ها وجود ندارد؟
نظر و پاسخ
در صورتی که حدوث اختلاف بین دو شعبه شورای حل اختلاف در یک حوزه قضایی باشد و قلمرو جغرافیای شعب شورای حل اختلاف مشخص شده باشد، امکان حدوث اختلاف وجود دارد و رییس حوزه قضایی مربوط به عنوان رییس شعبه اول دادگاه عمومی همان حوزه به استناد بند الف ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف مبادرت به حل اختلاف خواهد نمود؛ لیکن اگر اختلاف در صلاحیت محلی بین دو شعبه شورای حل اختلاف از دو حوزه قضایی در یک استان باشد، با صدور قرار عدم صلاحیت، حل اختلاف (به استناد بند ب ماده ۱۳ قانون مذکور) با شعبه اول دادگاه عمومی حوزه قضایی مرکز استان خواهد بود. در صورتی که دو شعبه شورای حل اختلاف، مربوط به دو حوزه قضایی از دو استان مختلف باشد طبق بند پ ماده ۱۳ قانون مرقوم، حل اختلاف با شعبه اول دادگاه عمومی شهرستان مرکز استانی است که ابتدایا به صلاحیت شورای واقع در آن استان اظهارنظر شده است و طبق ماده ۱۸ قانون مذکور، قواعد عمومی صلاحیت ازجمله مواردی است که تابع مقررات آیین دادرسی مدنی و کیفری می باشد.
با توجه به تصریح بند ۱ ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف، امکان حدوث اختلاف بین دو شعبه شورای حل اختلاف واقع در یک حوزه قضایی در صورت تعیین محدوده جغرافیایی فعالیت هریک از شعب شورا وجود دارد، چراکه وفق ماده ۱ قانون شوراهای حل اختلاف، تعیین محدوده فعالیت جغرافیایی شوراها در هر حوزه قضایی بر عهده رییس همان حوزه قضایی گذاشته شده و چنانچه دو شعبه شورا در دو محدوده جغرافیایی از یک حوزه قضایی قرار داشته باشد، مثل شعبه شورای مستقر در شهر گز و شعبه واقع در شهر گرگاب یا واقع در شهر شاهین شهر، به لحاظ خاص بودن مقرره فوق به عنوان قانون لاحق نسبت به اصول و قواعد حاکم بر صلاحیت محلی مذکور در قانون عام قانون آیین دادرسی مدنی، هریک می توانند قرار عدم صلاحیت به شایستگی شعبه دیگر واقع در همان حوزه قضایی صادر نماید، ولیکن در صورت عدم تعیین محدوده جغرافیایی هر شورا، امکان صدور قرار عدم صلاحیت و درنتیجه حدوث اختلاف در صلاحیت بین دو شعبه مستقر در یک حوزه قضایی وفق اصول حاکم بر صلاحیت محلی وفق ماده ۱۸ قانون شوراهای حل اختلاف و تبصره آن و تبصره ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی وجود نخواهد داشت.
امکان حدوث اختلاف در صلاحیت محلی بین دو شعبه شورای واقع دریک حوزه قضایی وجود ندارد، زیرا مطابقت با ماده ۱۸ قانون شوراهای حل اختلاف و تبصره۱ این ماده، رسیدگی شورای حل اختلاف از حیث اصول و قواعد دادرسی (ازجمله مقررات ناظر بر صلاحیت) تابع مقررات و قانون آیین دادرسی مدنی و کیفری است و طبق تبصره ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی حوزه قضایی عبارت است از قلمرو یک بخش یا شهرستان که دادگاه (یا شورا) در آن واقع است و تقسیم بندی حوزه قضایی به واحدهایی از قبیل مجتمع یا ناحیه تغییری در صلاحیت عام دادگاه (یا شورای) مستقر در آن حوزه نمی دهد و با این وصف به عنوان مثال شورای واقع در شهر گز در حوزه قضایی شهرستان شاهین شهر قرار دارد و می تواند به پرونده هایی که خوانده آن در شهر شاهین شهر اقامت دارند نیز رسیدگی کند و در مورد تصریح بند ۱ ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف نیز باید قایل به این نظر بود که بند ۱ ماده ۱۳ قانون مزبور صرفا ناظر بر حدوث اختلاف بین شوراهای واقع در روستا یا شوراهای اختصاصی موضوع تبصره های ۳ مواد ۶ و ۹ قانون شوراهای حل اختلاف با سایر شعب شورای حل اختلاف واقع در همان حوزه قضایی است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷