لاولکس پرسش
چنانچه فردی با دادن اطلاعات غلط و فریب دادن کارمند دولت، موجب صدور یک سند با محتوای خلاف واقع گردد، آیا سند مذکور مجعول محسوب می گردد؟ برای مثال، فردی با دادن اطلاعات غیرواقعی و یا اسناد خلاف واقع و یا حتی مجعول به کارمند سازمان غذا و دارو، موجب صدور مجوز واردات تجهیزات پزشکی توسط کارمند دولت گردد.
نظر و پاسخ
نظریه اکثریت که کارمند ناآگاه به موضوع را در حکم آلت فعل بلا اراده دانسته و فرد غیر کارمند فاعل معنوی تلقی کرده و جعل را مفادی دانسته مورد تایید است. (ماده ی ۵۳۴ قانون تعزیرات)
البته ارایه اطلاعات خلاف واقع به کارمند دولت و تنظیم یک سند بر این اساس را در همه موارد نمی توان جعل و تزویر دانست مثلا اگر شخصی به بازپرس اظهارات هویتی خود را برخلاف واقع بیان کند و بازپرس برهمین اساس صورتجلسه تحقیق از متهم را تنظیم کند جعل صورت نگرفته است ولی در بعضی از فروض دیگر جعل قابل تصور است مثلا اگر با ارایه اسناد جعلی به رییس اداره ی نظام وظیفه کارت پایان خدمت تنظیم شود و رییس اداره ی نظام وظیفه به تصور آن که مدارک پیوست اصالت دارند کارت پایان خدمت را امضاء کند در این مورد کارت پایان خدمت مجعول است اگرچه امضای آن اصالت دارد و در این جا رییس اداره ی نظام وظیفه که کارت را امضاء کرده بعنوان عاملی در اختیار افراد دیگر قرار گرفته و جعل مستند به این افراد می باشد.
چنانچه کارمند دولت عالم به قضیه باشد، جعل مفادی (که مرتکب آن لزوما کارمند دولت است) توسط کارمند صادرکننده سند ارتکاب یافته است. اما در فرضی که کارمند جاهل باشد، جعل مادی توسط ارایه دهنده اطلاعات و اسناد ارتکاب یافته است. زیرا کارمند دولت مانند قلم در دست جاعل (ارایه کننده اسناد و اطلاعات غیرواقعی) قرار گرفته است و وی از طریق کارمند اقدام به ساختن سند نموده است. فلذا؛ سند مذکور جعلی است.
جعل مفادی تنها توسط کارمند دولت است. در فرض جاهل بودن کارمند، سند مذکور را نمی توان جعلی دانست. ارایه دهنده اطلاعات و اسناد خلاف واقع نیز خود مستقیما سند را جعل ننموده و چه بسا وظیفه کارمند بوده که چنین مجوزی را صادر نمی نمود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷