پرسش
یک باب مغازه به موجب قرارداد در ۳۰ سال پیش بدون پرداخت سرقفلی به مستاجر واگذار شده است. مستاجر پس از چندین سال فعالیت آن را تعطیل و در مدت ده سال هیچ گونه فعالیت کسبی در آنجا نداشته است. لازم به ذکر است در این مدت اجاره بهای ماهانه به موجر پرداخت شده است. اکنون موجر درخواست تخلیه ملک را جهت اخذ پروانه ساختمان کرده است.
در فرض سوال:
۱- آیا مبنای حق کسب و پیشه در اماکن تجاری فعالیت کسبی است؟
۲- در صورت قایل به پرداخت حق کسب و پیشه بودن مبنای محاسبه چگونه است؟
۳- آیا بسته بودن مغازه دلیل برخروج از قابلیت انتفاع است و یا تخلف مستاجر محسوب می گردد؟
نظر و پاسخ
پاسخ بند (۱): پاسخ منفی است لذا مبنای تعیین حق کسب و پیشه یا تجارت منحصرا فعالیت کسی نیست و مولفه های مختلفی در تعیین حق کسب و پیشه یا تجارت موثر می باشد.
پاسخ بند (۲): مبنا وفق قانون تعیین حق کسب و پیشه و تجارت مطابق نظریه کارشناسی است و کارشناس با در نظر گرفتن جمیع جهات از جمله موقعیت محلی، نوع شغل و میزان مال الاجاره و مدت اجاره اظهارنظر خواهد نمود.
پاسخ بند (۳): بسته بودن مغازه نه موجب عدم قابلیت انتفاع است و نه تخلف مستاجر محسوب می شود.
بنا به مراتب بالا نظر مطروحه در نشست قضایی گرگان تا حدی که با این نظر موافق است تایید می شود.
مبنای پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت تنها فعالیت کسبی نیست بلکه سایر عوامل که در ماده ۱۱ قانون مالک و مستاجر سال ۱۳۳۹ آمده در تعیین حق کسب و پیشه موثر است و چنان چه مدتی فعالیت مستاجر متوقف شود به همان نسبت از میزان حق کسب و پیشه کسر می شود لذا حق مکتبسه سابق، با بسته بودن مغازه زایل نخواهد شد و کارشناس با توجه به سایر عوامل حق کسب و پیشه را تعیین می نماید.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۸