پرسش
در سند نکاحیه با توافق و اعلام زوجین مهر به صورت عندالاستطاعه بر ذمه زوج قرار گرفته است. در صورتی که با این شرط یا قید، دعوای مطالبه مهر علیه زوج طرح و دادگاه استطاعت زوج را احراز نکند، الف: دادگاه چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد؟ ب: آیا شرط مذکور موجب جهل به مهر و در نتیجه بطلان آن می شود؟
نظر و پاسخ
سوال مطروحه حاکی از این است که زوجین در حین وقوع عقد نکاح توافق کرده اند که زمانی زوجه می تواند مهر خود را وصول نماید که زوج نسبت به پرداخت آن توانایی و استطاعت داشته باشد و قید عندالاستطاعه موجب جهل به مهر نیست زیرا مقدار مهر مشخص و معین است. در نهایت زوجه زمانی می تواند در مقام مطالبه برآید که زوج قادر به پرداخت باشد.
در صورتی که زوجه دعوای مطالبه مهر را مطرح نماید و دادگاه پس از رسیدگی های لازم به این نتیجه برسد که زوج توانایی پرداخت ندارد، رای به رد دعوا صادر خواهد کرد و هر وقت قدرت زوج بر تادیه مهر بر دادگاه ثابت گردد، حکم لازم را صادر خواهد نمود و همیشه و یا حتی به دفعات این دعوا قابل طرح خواهد بود.
نظر اول: عندالاستطاعه بودن مهر موجب جهل به مهر نبوده و باعث بطلان آن نمی شود. در خصوص خواسته، رای صادر می شود و در مرحله اجرا منوط به استطاعت زوج است (اجرای حکم).
نظر دوم: منوط کردن مهر به شرط استطاعت، موجب عذری شدن معامله و موجب بطلان مهر است چون شاید زوج تا ابد استطاعت پیدا نکند و باید قرار رد دعوا یا قرار عدم استماع صادر شود.
نظر سوم: شرط استطاعت مالی زوج باطل است ولی مهر و اصل نکاح صحیح می باشد و به جهت باطل بودن شرط، دادگاه به آن ترتیب اثر نداده و رسیدگی خواهد کرد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۸