پرسش
چنانچه بانک به درخواست ذینفع در اجرای ماده ۱۴ قانون صدور چک اصلاحی ۱۳۷۶ و تبصره یک آن بدون توقیف وجه چک در حساب، اقدام به مسدود نمودن چک نماید و متعاقبا دارنده مبادرت به تقدیم دادخواست به طرفیت بانک به خواسته مطالبه وجه چک و خسارات قانونی بنماید. در فرض سوال آیا علاوه بر مسیولیت انتظامی، بانک دارای مسیولیت مدنی مبنی بر پرداخت خسارات نیز می باشد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، تقسیم مسیولیت بین بانک و شعبه و متصدی بانک از باب پرداخت خسارات به چه نحو است و همچنین آیا میزان مسیولیت (خسارت) به میزان وجه چک است یا شامل خسارات دادرسی نیز می گردد؟
نظر و پاسخ
برخلاف برداشت های متفاوت در اظهارنظر اکثریت و اقلیت، آنچه از ماده ۱۴ قانون صدور چک و تبصره یک آن حاصل می شود وظیفه بانک در مسدود نمودن موجودی حساب تا سقف مبلغ چک پس از صدور دستور عدم پرداخت از ناحیه ذینفع می باشد لذا چنانچه حساب مورد نظر فاقد موجودی باشد بانک با وظیفه دیگری مواجه نبوده و صرفا با ارایه چک به بانک علت عدم پرداخت را اعلام خواهد نمود.
بدیهی است چنانچه حساب دارای موجودی نسبت به بخشی یا تمام مبلغ چک باشد، بانک موظف است ضمن انسداد مبلغ مزبور در گواهی عدم پرداخت علت عدم تادیه به دستور صاحب حساب یا ذینفع قید نماید و تا تعیین تکلیف از ناحیه مرجع قضایی یا ذینفع آن را حفظ نماید والا بانک خاطی دارای مسیولیت مدنی نسبت به اصل مبلغ و خسارت خواهد بود.
در زمان درخواست ذینفع مبنی بردستورعدم پرداخت و مسدود نمودن چک، بانک تکلیفی جهت ابلاغ به ذینفع برای تودیع وجه چک به حساب ندارد و لذا چنانکه حساب بدون تودیع وجه چک توسط متصدی بانک مسدود گردد تخلفی از ناحیه بانک و متصدی بانک به عمل نیامده است و خسارتی نیز متصور نیست تا بانک یا متصدی بانک محکوم به پرداخت گردد.
براساس مواد ۳ و ۱۴ قانون صدور چک و نظریه مشورتی شماره ۵۸۶۸/۷ مورخ ۱۳۸۲/۰۸/۲۷و۲۷۶۹/۷مورخ ۱۳۸۱/۰۸/۲۱اداره حقوقی چنانکه صادرکننده چک متقاضی صدور دستور مسدودی حساب باشد لزوما باید وجه چک را در حساب مربوطه تودیع نماید و بانک نمی تواند بدون تامین وجه چک درحساب مذکور نسبت به مسدود کردن حساب اقدام نماید و چنانکه بدون تامین وجه چک، متصدی بانک نسبت به مسدودی حساب اقدام کند؛ چون این اقدام موجب می شود تا دارنده نتواند از طریق اجرای مستقیم چک اقدام کند و یا از طریق اجرای ثبت نسبت به صدور اجراییه اقدام نماید از این باب ورود خسارت به دارنده چک مسلم است و میزان مسیولیت بانک و متصدی به میزان تقصیر آنها بستگی دارد. ضمنا چنانچه غیراز صادرکننده چک، درخواست مسدودی حساب را بنماید ضرورتی به تامین وجه درحساب نمی باشد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹