لاولکس پرسش
در پرونده ای خودرویی در خیابان درحال حرکت بوده است و حسب قراین پرونده خودرو حرکات مارپیچ داشته است و دست سرنشین خودرو بیرون بوده است و دست ایشان به صورت شکات (که دو خانم بوده و در کنار خیابان ایستاده بوده اند) برخورد می کند و دلیلی دراین خصوص در پرونده وجود ندارد، لذا این صدمه را بایستی عمدی حساب کنیم یا غیرعمد؟
نظر و پاسخ
تشخیص عمدی یا غیر عمدی بودن جنایت امری موضوعی و ناظر بر مورد خاص خود است که با توجه به اوضاع و احوال حاکم بر هر قضیه و دلایل موجود قابلیت انطباق و احراز را دارد و توسط مقام قضایی رسیدگی کننده صورت می پذیرد.
حمل تامل بر ایراد ضرب و جرح عمدی در مسیله قضایی است و در تحلیل اقدام سرنشین و راننده مراتب زیر را قابل بیان می دانیم و به جرایم دیگری که قابل اثبات است دراین مجال نظری نداریم.
ماقبل از اشتهاد در موضوع نباید به اجتهاد در حکم بپردازیم، از این رو درعناصر شناسی رویداد عناصر رویداد عناصر زیر قابل بازشناسی است که از نظر همکاران محترم می گذارنیم:
۱) اوضاع واحوال محیط برموضوع مبین این مهم است که راننده خودرو با حرکات نمایشی و حرکت به سمت بزه دیده در تکوین حادثه نقش داشته
۲) سرنشین خودرو با بیرون آوردن دست خود و اصابت به بزه دیده صدمات و جراحات را موجب شده
۳) اقدام همزمان راننده و سرنشین خودرو و تحقق حادثه در ارتباط با این اقدام همزمان.
۴) براساس معیار احتمالات و با ملاحظه در بند۳ این احتمال متصور است که سرنشین و راننده به هماهنگی جهت اقدام علیه بزه دیده رسیده اند و این معیار و اوضاع و احوال محیط برموضوع در احراز قصد و عمد راننده و سرنشین موثر در مقام وحمل توجه است، این تاکید ما با این تحلیل که قصد از امور ذهنی و درون ذاتی است و جهت افراز آن
اولا: اقرار و شهادت شهود باید باشد که در ما نحن فیه این ادله اثبات منتفی است یا
دوما: به قراین قضایی استناد نماییم که در مسیله تحت بررسی، اوضاع و احوال محیط بر موضوع و معیار احتمالات که به آن اشاره شد تایید می گردد.
حال سوال زیر را به ذهن بسپارید: آیا اگر حرکت راننده به سمت بزه دیده صورت نمی گرفت حادثه تکوین می یافت؟
پاسخ ما این است که راننده با حرکت به سمت بزه دیده درحادثه نقش داشته درنتیجه:
اولا: اقدام سرنشین خودروی عمدی بوده
ثانیا: اقدام راننده با توجه به نحوه اقدام، گستره نقش اخلاقی و اجتماعی عمل وی، اوضاع و احوال محیط بر موضوع و معیار احتمالات و اینکه تقصیر انجام شده از سوی راننده از بین کیفیت های تقصیر که عبارتند از:
۱)تقصیر سبک ۲) تقصیر سنگین ۳) تقصیر غیر قابل بخشایش ۴) تقصیر نزدیک به عمد ۵) تقصیر عمدی
در دامنه تقصیر نزدیک به عمد و عمدی می گنجد که درحقوق کیفری این ۲ کیفیت، عمد دانسته می شود. لذا انتساب وصف عمدی بودن به کیفیت اقدام راننده قابل استنباط است.
با توجه به اینکه احراز عمد متناسب با اجزای رکن روانی در جرایم عمدی نیازمند اثبات توسط مقام قضایی می باشد و در ما نحن فیه با توجه به شرایط اوضاع و احوال و توجها به نوع جراحاتهای مندرج در برگه های پزشکی قانونی نوعی بی احتیاطی و بی پروایی توسط (عاملین جراحت) محرز است لذا آنچه متیقن است تقصیر نامبردگان می باشد که در ما نحن فیه با توجه به نقش هر دو نفر یعنی راننده و سرنشین در وقوع حادثه با توجه به قواعد اولیه مسیولیت مدنی و رابطه انتساب عرفی در چارچوب ماده ۵۲۶ ق.م.ا که اجتماع سبب و مباشر را مطرح می نماید مسیولیت نامبردگان قابلیت بحث می باشد که در این پرونده رفتار سرنشین، مباشرت می باشد و رفتار راننده، سبب می باشد.
در خصوص مسیولیت راننده ۲ گزینه مطرح می باشد:
اقدام راننده اگر شرایط رکن مادی بزه بی احتیاطی رانندگی منجر به صدمات در کلمه شبه عمدی باشد نسبت به مسیولیت وی براساس مواد ۷۱۷ و ۷۱۴ متناسب با نوع جراحت برخورد می شود. درغیر اینصورت رفتار وی در چارچوب بند پ ۲۹۱ ق.م.ا برخورد می شود. بدیهی است اجتماع مباشر و نوع مسیولیت آنها براساس نظام زمان سهمی یا زمان تقسیم می باشد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۸