پرسش
چنانچه خواهان بدوی در مرحله تجدیدنظر تقاضای صدور دستور موقت کند، آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند دستور موقت صادر کند؟
نظر و پاسخ
با توجه به ضوابط مقرر در آیین دادرسی مدنی (اطلاق ماده ۳۱۱ آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب و مفاد ماده ۳۵۶ همین قانون) رسیدگی به درخواست دستور موقت در دادگاه تجدیدنظر استان منعی ندارد.
با توجه به ماده ۳۱۱ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی که اشعار میدارد: چنانچه اصل دعوا در دادگاهی مطرح باشد، مرجع درخواست دستور موقت، همان دادگاه میباشد . دادگاه تجدیدنظری که دعوا در آن مطرح است میتواند دستور موقت را صادر نماید مضافا به اینکه در ماده ۳۵۶ همان قانون آمده است: مقرراتی که در دادرسی بدوی رعایت میشود، در مرحله تجدیدنظر نیز جاری است مگر اینکه به موجب قانون ترتیب دیگری مقرر شده باشد . چون در قانون درباره صدور دستور موقت در مرحله تجدیدنظر ترتیب دیگری مقرر نشده است، بنابراین صدور دستور موقت از سوی دادگاه تجدیدنظر دارای وجاهت قانونی است؛ مثل تامین خواسته که اگر از دادگاه تجدیدنظر تقاضا شود به موجب ماده قانونی ذکر شده، در صورت وجود حقوق خواهان صدور آن را از ناحیه دادگاه تجدیدنظر مدلل میدارد. اضافه میشود که تقدم و تاخر مباحث در آیین دادرسی مدنی نمیتواند دلیل بر جواز یا عدم صدور دستور موقت در مرحله تجدیدنظر باشد چون مباحثی هست که بعد از مرحله تجدیدنظر ذکر شده، از جمله فرجام خواهی؛ ولی این باعث نمیشود قایل شویم که آرای دادگاه های بدوی قابل فرجام نیست. ماده ۳۱۸ قانون ذکرشده هم مربوط به زمانی است
که دستور موقت قبل از اقامه دعوا صادر شود و شامل موردی که دعوا در جریان رسیدگی است، نمیشود. پیام ماده قانونی مزبور این است که اگر دستور موقت صادر شد، خواهان تکلیف دارد که ظرف مدت بیست روز در دادگاه صالح اقامه دعوا نماید، وگرنه به درخواست طرف دیگر از آن رفع اثر میشود. در موردی که دعوا در مرحله تجدیدنظر است، دیگر این موضوع مطرح نیست که خواهان ظرف چه مدت در مورد اصل دعوا دادخواست بدهد. ماده ۳۲۵ قانون ذکر شده هم در موردی است که در مرحله بدوی دستور موقت صادر شود. در مرحله تجدیدنظر اگر دستور موقت صادر شود، قطعی است و قابل اعتراض نیست، مانند
دعوای اعتراض ثالث که اگر به دادگاه تجدیدنظر تقدیم شود رای صادر شده توسط آن قطعی است. در آنجا هم ما نمیتوانیم قایل به این شویم که اگر دعوای بدوی مطرح شود. بنابراین دادگاه تجدیدنظری که دعوا در آن مطرح است، در صورت درخواست خواهان، میتواند دستور موقت صادر نماید و به استناد تبصره یک ماده ۳۲۵ قانون مذکور، باید به تایید رییس حوزه قضایی استان (رییس کل دادستان استان) برسد.
با توجه به اینکه مبحث دادرسی فوری قبل از مبحث تجدیدنظر در آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب آمده است و در مبحث تجدیدنظر به دادرسی فوری اشاره ای نشده است و نیز در ماده ۳۱۸ همان قانون آمده است که پس از صدور دستور موقت در صورتی که از قبل اقامه دعوا نشده باشد درخواست کننده ظرف بیست روز از تاریخ صدور دستور به منظور اثبات دعوای خود به دادگاه صالح مراجعه و دادخواست خود را تقدیم نماید. منظور از دادگاه صالح دادگاه بدوی است، زیرا به دادگاه تجدیدنظر نمیتوان از ابتدا دادخواست داد. به علاوه در ماده ۳۲۵ قانون مذکور، دستور موقت، ضمن تجدیدنظر خواهی از اصل دعوا قابل اعتراض است.
لذا برای حفظ قابل اعتراض بودن آن دادگاه بدوی باید آن را صادر کند که بنابراین دادگاه تجدیدنظر نمیتواند دستور موقت صادر نماید و باید درخواست صدور دستور موقت به دادگاه بدوی تقدیم شود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۰