پرسش
اگر بازنشسته به عنوان کفیل از کسی، خواهان کفالت باشد، آیا بر اساس تبصره ۹۶ قانون اجرای احکام مدنی، در صورت تخلف از معرفی متهم یا محکوم علیه، می توان از حقوق وی وجه الکفاله را اخذ کرد؟
نظر و پاسخ
در مورد افرادی که بازنشسته هستند چنان چه مدیون باشند، به منظور وصول دین آن ها در صورت داشتن زن یا فرزند، یک چهارم والا یک سوم از حقوق و مزایای آن ها توقیف می شود.
برطبق تبصره ۱ ماده ۹۶ قانون اجرای احکام مدنی، دین باید دین شخص بازنشسته باشد والا اگر شخصی طلبی از فرد بازنشسته داشته باشد، حقوق و مزایای شخص بازنشسته را نمی توان در قبال بدهی آن شخص به فرد ثالثی توقیف کرد.
اما در سوال مطروح فرد بازنشسته ای تعهدکرده چنان چه مکفول، خود را در زمان مقرر معرفی نکند مبلغ معینی را بپردازد.
بنابراین، چنان چه کفیل از عهده تعهد خود برنیاید، دین وی محقق می شود و ضمانت اجرای این تعهد پرداخت وجه الکفاله است و تادیه آن بر عهده اوست و اگر غیر از این باشد که نتوان وجه الکفاله را از فرد بازنشسته اخذ کرد، کفالت او چه معنی و مفهومی خواهد داشت. بنا به مراتب اخذ وجه الکفاله از کفیل بازنشسته بلامانع است.
با توجه به بحث های انجام شده و صرف نظر از این که اخذ کفیل اقدامی جزایی است و این اقدام جزایی باید در قالب عقد کفالت تنظیم گردد و به موجب ماده ۷۴۰ قانون مدنی که اشعار داشته است: کفیل باید مکفول را در زمان و مکانی که تعهد کرده است حاضر نماید والا باید از عهده حقی که بر عهده مکفول ثابت می شود برآید ، ثابت می گردد که دین مذکور، دین خود مکفول نمی باشد. با استناد به تبصره ۹۶ قانون اجرای احکام مدنی، چون دین، دین بازنشسته کفیل به حساب نمی آید، نمی توان از حقوق وی کسر کرد.
با توجه به این که در زمان اخذ کفیل از ناحیه مقام قضایی، دینی بر عهده مکفول محقق نیست و مسیولیت مکفول، مسیولیت جزایی می باشد نه مسیولیت مدنی؛ از طرفی برای پاسخ به این سوال باید به این نکته توجه نمود که دین دارای چه تعریفی می باشد، با توجه به تعریف دین که عبارت است از تعهدی که بر ذمه شخصی به نفع کسی وجود دارد، به نظر می رسد که تعهد کفیل بر له مکفول له (دادگاه) می باشد و لذا تعهد کفیل در حاضر کردن مکفول، دین خود شخص کفیل می باشد. بنابراین، کفیل در صورت تخلف از حاضر کردن مکفول باید نسبت به پرداخت وجه الکفاله اقدام نماید و اخذ آن از حقوق بازنشسته ممکن می باشد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۸