نشست قضایی درباره اعتراض ثالث اجرایی قبل از قطعیت دادنامه

در صورت صدور رای از دادگاه حقوقی و متعاقبا تجدیدنظرخواهی طرفین و قبل از ارسال پرونده جهت رسیدگی به اعتراض، اگر دادخواستی تحت عنوان اعتراض ثالث اصلی واصل شود؛ دادگاه بدوی با چه تکلیفی مواجه است؟

اعتراض ثالث اصلی مستلزم قطعیت دادنامه و حکم مورد اعتراض ثالث می باشد والا قابلیت استماع ندارد؛ لیکن اگر پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال شده باشد، شخص ثالث به استناد ماده ۱۳۰ ق.آ.د.م می تواند به عنوان وارد ثالث اقدام به تقدیم دادخواست نماید؛ ضمنا نظریه مشورتی ۵۴۸۹/۷ مورخ ۷۸/۷/۲۷ و ۲۴۴۰/۷ مورخ ۱۳۹۱/۷/۵ اداره کل حقوقی قوه قضاییه موید این دیدگاه می باشد. از شرایط لازم برای طرح دعوای اعتراض ثالث اصلی، قطعیت حکم مورد اعتراض است. این مطلب از ماده ۴۱۷ قانون آیین دادرسی به دست نمی آید اما ماده ۴۲۰ قانون مذکور به این شرط اشاره واضح دارد که اگر رای دادگاه قطعی نباشد اگرچه مضر به حقوق شخص ثالث به نظر می رسد ولی قطعی شدن این ضرر متوقف بر قطعیت حکم است. بنابراین طرح دعوی اعتراض ثالث ممکن نخواهد بود. البته در صورتی که برای تجدیدنظرخواهی، پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال و رسیدگی شود شخص ثالث می تواند به استناد ماده ۱۳۰ به عنوان ثالث وارد دعوی شود. لذا دادخواست اعتراض ثالث اصلی با قرار عدم استماع مواجه می شود. اولا؛ مقررات مربوط به اعتراض ثالث یا اعاده دادرسی که طرق فوق العاده اعتراض هستند استثنایی محسوب می گردند؛ لذا باید تفسیر مضیق گردند. ثانیا؛ حسب مقررات مواد ۴۱۸ ،۴۱۷ و ۴۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی ضرورتی به قطعیت رای وجود ندارد؛ چراکه نصی در این خصوص نداریم و ایرادات احتمالی وجود دارد که حقوق معترض ثالث را دچار خدشه می کند. فرض کنید نسبت به تجدیدنظرخواهی قرار رد دادخواست صادر و قطعی گردد یا حتی مسترد گردد و امثال ذلک؛ در این فرض چه تصمیمی خواهیم گرفت؟ لذا بدوا نمی توان قرار رد یا عدم استماع نسبت به اعتراض ثالث صادر گردد. این ایراد قانونی در خصوص تجدیدنظرخواهی و واخواهی طرفین نسبت به دادنامه صادر شده نیز وجود دارد که قانون مبهم است. از طرفی اگر ما قایل به قطعیت دادنامه معترض عنه باشیم با ماده ۴۲۲ در تعارض است؛ چراکه برخی از آرا به محض قطعیت دارای آثار هستند و ضرورتی به صدور اجراییه و اقدام اجرایی ندارد؛ لذا این امر منتهی به سلب حقوق معترض ثالث می گردد. فرض کنید اصلا تجدیدنظرخواهی نشود و اعتراض ثالث قبل از قطعیت دادنامه واصل گردد آن وقت چه تصمیمی خواهیم گرفت؟ به نظر بهترین تصمیم در فرض سوال این است که دادخواست مطروحه را تلقی به ورود ثالث نماییم و پرونده را به همراه تجدیدنظرخواهی به دادگاه تجدیدنظر ارسال کنیم که در این صورت دادگاه تجدیدنظر در هر صورت باید نسبت به آن اظهارنظر کند. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹