پرسش
تفاوت بین حق کسب و پیشه و تجارت با سرقفلی چه می باشد؟
نظر و پاسخ
در عرف تجارت و واقعیت امر بین سرقفلی و حق کسب و پیشه اختلاف فاحش وجود دارد. با این توضیح که در بدو اجاره مستاجر مبلغی به عنوان حق سرقفلی به مالک می پردازد و با پرداخت سرقفلی، واحد تجاری در اختیار وی قرار می گیرد. لیکن حق کسب و پیشه مربوط به عمل و تلاش مستاجر است به این صورت از نظر مهارت مستاجر در پیشه مربوط و حسن سلوک با مشتریان و ارایه خدمات شایسته برای مغازه در مورد اجاره موقعیت خاصی ایجاد می شود که می توان آن را حق کسب و پیشه نامید.
اگرچه در قانون موجر و مستاجر مصوب ۱۳۵۶ و قوانین بعد در خصوص تفاوت سرقفلی با حق کسب و پیشه بحثی نشده، عملا حق کسب و پیشه وقت تخلیه با جلب نظر کارشناس مورد نظر واقع می شود و با ارزیابی جهات مختلف قضیه حق سرقفلی مشخص می گردد. در قانون موجر و مستاجر سال ۱۳۷۶ اصولا حق کسب و پیشه مطرح نیست و اگر مالک قبل از تحویل به مستاجر مبلغی به عنوان سرقفلی دریافت کند هنگام تخلیه استرداد سرقفلی با رعایت تبصره ۲ از ماده ۶ قانون مذکور امکان پذیر است.
حق کسب و پیشه تجارت حقی است که تاجر و کاسب نسبت به محلی پیدا می کند. این حق ناشی از تقدم در اجاره، حسن شهرت، جمع آوری مشتری و رونق کسبی است که بر اثر عملکرد مستاجر در محل به وجود آمده است. ولی سرقفلی، پولی است که در ابتدای عقد اجاره بین موجر و مستاجر محل کسب رد و بدل می شود.
تعریف سرقفلی با توجه به قانون روابط موجر و مستاجر سال ۷۶ وجهی است که مالک تجاری در آغاز عقد اجاره، علاوه بر اجور از مستاجر می گیرد تا محل را به او اجاره دهد یا مستاجری که حق انتقال به غیر دارد و به موجر سرقفلی پرداخته و در مقابل انتقال منافع به مستاجر دوم از او وجهی در این بابت دریافت می کند و یا مستاجری که به موجب شروط ضمن عقد امتیازاتی دارد که مانع از تخلیه عین مستاجره به وسیله موجر می شود در قبال اسقاط این امت-یازات و استرداد مورد اجاره به مالک، از وی می گیرد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۱