پرسش
هرگاه مالک ملک مجاور، نسبت به تصرف بخشی از اراضی همسایه خود اقدام و مبادرت به احداث دیوار یا تاسیسات کند و مالکیت خواهان در خصوص زمین مورد تصرف و تجاوز، محرز شود، آیا رسیدگی به دعوای خلع ید از سوی خواهان قابلیت رسیدگی دارد ؟(با این قید که میزان تجاوز مختصر و قابل اغماض است و این تصرف بر اثر اشتباه در محاسبه صورت پذیرفته است)
نظر و پاسخ
نشست قضایی (۸): اگر مالک مجاور ندانسته به ملک دیگری تجاوز کند و تجاوز ناچیز و مختصر باشد، اگر چه قانونا باید از متجاوز خلع ید شود، دراین مورد قانونگذاربا وضع ماده واحده لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاکمصوب آذرماه ۱۳۵۸، مقرر داشته: در دعاوی راجع به رفع تجاوز و قلع و قمع ابنیه غیرمجاز در املاک مجاور اگر احراز شود مالک مجاور قصد تجاوز نداشته و در اثر اشتباه در محاسبه ابعاد یا پیاده کردن نقشه ثبتی و امثال آن تجاوز صورت گرفته و تجاوز جزیی است، قیمت اراضی مورد تجاوز که بر طبق نظر کارشناس معین شده تودیع می شود و دادگاه حکم به پرداخت قیمت اراضی و خسارات وارده و اصلاح شده مالکیت می دهد و در غیر این صورت حکم به خلع ید و قلع و قمع بنای مستحدثه صادر می شود.
در صورتی که به نظر دادگاه محرز و مسلم گردد که خوانده قصد تجاوز به ملک مجاور را نداشته لیکن در اثر اشتباه در محاسبه این تجاوز واقع شده و میزان ضرر به مالک نیز جزیی باشد، در وهله نخست حکم به خلع ید صادر نمی شود بلکه با جلب نظر کارشناسان قیمت اراضی مورد تجاوز تعیین و برآورد گردیده و به خوانده ابلاغ می شود تا قیمت اراضی مذکور را تودیع کند. در صورت عدم پرداخت قیمت، حکم به خلع ید و قلع و قمع مستحدثات غیرمجاز داده می شود، این حکم فقط در مورد املاک مجاور به هم انجام می پذیرد.
با توجه به این که تصرف غاصبانه است و اشتباه متصرف غصبی نمی تواند مانع از طرح دعوای خلع ید شود، دعوای خلع ید قابل استماع است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۰