لاولکس پرسش
فردی که به لحاظ داشتن جنون ادواری حکم حجر وی سابقا صادر گردیده، اخیرا مرتکب جرم گردیده، با توجه به عدم توان پزشک قانونی در تشخیص وضعیت فرد در زمان ارتکاب جرم آیا باید اصل را بر جنون مرتکب در زمان ارتکاب جرم دانست یا افاقه وی؟
نظر و پاسخ
صرف نظر از این که هیچ یک از مقررات مربوط به قانون امور حسبی حکایتی از این که مرجع کیفری در احراز مسیولیت کیفری متهم، تابع حکم حجر صادره از مرجع حقوقی باشد، ندارد بلکه با عنایت به مواد ۱۴۰ و۱۴۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ و مواد ۳۷۰ و۲۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ و سایر مقررات مربوط، احراز مسیولیت کیفری متهم و در نهایت احراز مجرمیت یا برایت وی وظیفه ذاتی مرجع کیفری است، بنابراین مرجع کیفری در مواردی که احتمال جنون متهم را در حین ارتکاب جرم بدهد، باید تحقیقات مقدماتی لازم را انجام و نظریه پزشکی قانونی را تحصیل کند و در فرض سوال نیز تحصیل این نظریه ضروری است. بنابراین، نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان اردکان استان یزد، مورد تایید است.
با توجه به بررسی مفاد قانونی در این زمینه، من جمله مواد ۲۰۲، و تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی در امور کیفری و مواد ۳۱۱، ۳۰۸، ۱۴۹ و ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی و مواد ۱۲۱۳،۱۲۱۸ قانون مدنی و بررسی قانون مجازات اسلامی سابق، نظر به اینکه قانونگذار ملاک را بر افاقه مرتکب در زمان ارتکاب جرم قرار داده، لذا اصل بر افاقه مرتکب جنون ادواری در زمان ارتکاب جرم است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.
در فرض سیوال با توجه به اینکه به لحاظ جنون ادواری حجر مرتکب سابقا اثبات گردیده، پس از بررسی های لازم و تحقیقات معمول در محدوده ایام ارتکاب جرم، در صورتیکه قرایتی از رفتارهای مرتکب بر جنون وی در ایام ارتکاب جرم یافت گردد و به لحاظ اینکه حکم حجر مرتکب و جنون وی سابقا اثبات گردیده است، در این حالت اصل را بربقای جنون مرتکب در زمان ارتکاب جرم می گذاریم نه افاقه وی.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷