## رای خلاصه جریان پرونده
دراین پرونده اقای س. پ. به وکالت از ر. ت. در مورخ ۹۷/۷/۶ با تقدیم دادخواست به خواسته فسخ نکاح به دلیل ابتلا زوجه به جنون به طرفیت خانم ف. ا. طرح دعوی نموده است.و اعلام کرده موکل در مورخه ۹۶/۹/۱۵ با خوانده ازدواج نموده پرونده پزشکی *مربوطه به مورخه ۸۹/۱/۳۱ حاکیست که خوانده دارای جنون است.و موکل اخیرا تحصیل نموده است.که متاسفانه از موکل مخفی شده و در حال حاضر هم زوجه در *بستری است.تقاضای استعلام و معاینه توسط پزشکی قانونی را دارم.شعبه *در مورخه ۹۷/۱۲/۸ تشکیل جلسه داده است.وکیل خواهان خواسته خود را بشرح دادخواست اعلام نموده است.خوانده اظهار داشته قبلا به دلیل بیماری اعصاب و روان تقاضای فسخ نکاح نموده و رد شده است.مجددا دادخواست به دلیل جنون داده است.با معرفی زوجه به پزشکی قانونی پاسخ بشرح ص ۳۲ حاکیست که خانم ا. مبتلا به اختلالات خلقی و شخصیتی است.و سابقه بستری و درمان دارد.ممکن است.در دوره های عود و شدت بیماری از جمله بستری اخیر در بیمارستان *پذیرش ۹۷/۷/۴ دچار فقدان قوه تمییز و کنترل اراده گردد. درحال حاضر علایم و شواهدی از عود بیماری مشاهده نمی شود.و در بهبودی نسبی است.دادگاه به موجب دادنامه شماره ۲۷۱۰ مورخه ۹۷/۱۲/۲۶ باتوجه به نظریه پزشکی قانونی حکم بربطلان دعوی خواهان صادر نموده است.اقای س. پ. به وکالت از ر. ت. نسبت به دادنامه اعتراض نموده است.شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه ۹۸/۴/۱۲ با رد اعتراض دادنامه بدوی را تایید نموده است.اقای س. پ. به وکالت از ر. ت. نسبت به دادنامه اعتراض و نظریه پزشکی قانونی را دچار ابهام اعلام و اظهار نموده نسبت به ان اعتراض شده توجه نشده است.و مشخص نیست اینکه گفته شده در دوره های عود و شدت بیماری از جمله بستری اخیر در بیمارستان *دچار فقدان قوه تمییز و کنترل اراده گردد.لیکن روشن نشده فقدان کنترل ایا خود جنون تلقی می شود. یا خیر متن کامل لایحه وکیل در زمان شور قرایت می گردد.
هیات شعبه درتاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرایت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره*– ۹۸/۴/۱۲ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:
رای شعبه
فرجامخواهی اقای ر. ت. با وکالت س. پ. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۹۸/۴/۱۲ صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی فرجامخواه از جهت درخواست فسخ نکاح به دلیل جنون فرجامخوانده صادر گردیده وارد و موجه میباشد.: زیرا اولا نظریه پزشکی قانونی بشرح صفحه ۳۲ دارای ابهام جدی است.و اینکه اعلام گردیده ممکن است.در دوره های عود و شدت بیماری از جمله بستری اخیر بیمار در مورخه ۹۷/۷/۴ دچار فقدان قوه تمییز و کنترل اراده گردد. منظور چیست پزشکی قانونی باید صراحتا اعلام نماید. منظور از فقدان قوه تمییز و کنترل اراده جنون تلقی می شود. یا عنوان دیگری از بیماری دارد.
ثانیا باتوجه به سوابق پزشکی و پرونده بستری شدن گذشته مشخص شود. قبلا نیز نوع بیماری که منجر به بستری شده از همین مورد اخیر تلقی می گردد. که بیمار دارای فقدان اراده می گردد.؟ ثالثا اینکه درصورت ضرورت ارجاع به کمیسیون پزشکی بالاتر جهت روشن شدن موضوع امری ضروری است.لذا باتوجه به نقص موجود مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می گردد.
با اعاده پرونده به دادگاه تجدیدنظر شعبه *مذکور درجهت رفع نقص از پزشکی قانونی استعلام نموده است.و مدیرکل پزشکی قانونی شعبه *بشرح ص ۲۶ پرونده اعلام نموده ف. ا. دچار اختلالات خلقی و شخصیتی است.و شخص مبتلا به این اختلالات با درمان مناسب و در دوره بهبودی قادر به اداره امور خود است.اما در دوره عود و شدت بیماری توانایی اداره امور مالی و غیر مالی خود را ندارد. که از نظر مفاهیم قضایی معادل با وضعیت جنون ادواری به شمار می رود. در زمان بستری به تاریخ ۹۷/۷/۴ به علت وجود توهم و هذیان باعث فقدان اراده شده و از مصادیق جنون بوده است.براساس مدارک این اختلالات دست کم از سال ۱۳۸۹ وجود داشته است. با اعلام پاسخ ذکر شده دادگاه با ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره *مورخه ۹۸/۱۲/۲۶ باتوجه تاریخ زوجیت در ۹۶/۹/۱۵ و اعلام جنون در ۹۷/۷/۴ اعتراض را وارد ندانسته و دادنامه بدوی را تایید نموده است. اقای س. پ. ا. به وکالت از ر. ت. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان در زمان شور قرایت می گردد.
هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرایت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره *۹۸/۱۲/۲۶ فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد.
## رای شعبه دیوان عالی کشور
فرجامخواهی اقای س. پ. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۹۸/۱۲/۲۶ صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی فرجامخواه از جهت درخواست فسخ نکاح به دلیل جنون فرجامخوانده صادر گردیده وارد و موجه است. زیرا اولا مطابق نظریه شماره ۱۳۹۸۲۴۳۰۰۱۱۵۶۷۱۲ مورخه ۹۸/۱۲/۱۳ پزشکی قانونی علایم منجربه بستری شدن زوجه در ۹۷/۷/۴ از مصادیق جنون می باشد. ثانیا اعلام شده این اختلال دست کم از سال ۱۳۸۹ وجود داشته است.که مدارک مربوط به بستری شدن وی در سال ۸۹ در *نیز موید همین موضوع است.لذا باتوجه به گواهی ارایه شده و نظریه پزشکی قانونی و تاریخ ازدواج زوجین در ۹۶/۹/۱۵ و اینکه علایم جنون دست کم از سال ۸۹ و قبل از ازدواج وجود داشته موضوع می تواند مشمول ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی و از موارد فسخ تلقی شود. ثالثا دادگاه صرفا به جنون در سال ۹۷ استناد نموده و نظریه پزشکی قانونی را در اینکه اختلال از سال ۸۹ بوده مورد توجه قرار نداده است. مضافا به اینکه اگر دادگاه در نظریه مذکور از جهت انطباق بیماری زوجه از سال ۸۹ باجنون دچار ابهام باشد. بدیهی است.که باید نسبت به رفع ابهام با استعلام اقدام وسپس مبادرت بصدور رای نماید. که در این مورد نقص همچنان باقیست. لذا بااستناد به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع می نماید.
شعبه *
رییس شعبه : ج. ق. مستشار: س. م. ت.
فهرست
خلاصه جریان پرونده
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رای
تکلیف دادگاه در خصوص ابهام در نظریه پزشکی قانون
۹۹۰۹۹۷۰۹۰۷۵۰۰۴۳۱ · ۱۳۹۹/۰۴/۱۴ · شعبه دیوان عالی کشور · پانزدهم دیوان عالی کشور
چکیده: اگر دادگاه در نظریه پزشکی قانونی از جهت انطباق بیماری زوجه باجنون دچار ابهام باشد باید نسبت به رفع ابهام با استعلام اقدام وسپس مبادرت بصدور رای نماید. در غیر اینصورت از موارد نقض رای در دیوان عالی کشور خواهد بود.