نظریه مشورتی ۷/۸۸/۱۰۲۰ مورخ ۱۴۰۰/۰۴/۱۹

چنانچه در عقد دایم مهریه زوجه عین معین از نوع غیرمنقول باشد و پس از عقد کاشف به عمل آید که مهریه موصوف مستحق للغیر و در حال حاضر زوج نیز فوت نموده است با عنایت به مواد۱۰۸۴ و۱۱۰۰ قانون مدنی ۱ - آیا زوجه مستحق قیمت زمان مطالبه مهریه می باشد یا زمان فوت زوج؟ ۲ -آیا زوجه می تواند درخواست مطالبه اجرت المثل مهریه عین معینی را نماید که مستحق للغیر است؟

۱ - در فرض سوال که مهریه زوجه )مال غیر منقول( مستحق للغیر بوده و زوج فوت کرده است؛ اولا، موضوع منصرف از حکم ماده۱۰۸۴ قانون مدنی است و بر اساس ماده۱۱۰۰ این قانون، زوجه مستحق بدل آن اعم از مثل یا قیمت مال است؛ مگر آن که صاحب مال اجازه دهد. ثانیا، بدل باید اقرب به اصل مال از حیث مالیت، صفات و خصوصیات باشد و فوت متعهد )در فرض سوال زوج( تاثیری در این حکم و محاسبه قیمت بر اساس تاریخ فوت وی ندارد و با استفاده از ملاک ماده۴۶ قانون اجرای احکام مدنی مصوب۱۳۵۶ قیمت مال موضوع مهریه با تراضی طرفین )در فرض سوال دیگر وراث زوج( و در صورت عدم تراضی، توسط دادگاه و با ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری تعیین می شود و بدیهی است که ارزیابی کارشناس باید بر اساس قیمت روز ملک صور.ت گیرد ۲ - در فرض سوال که مهریه مستحق للغیر بوده است؛ محل و موجبی برای مطالبه اجرت المثل از ناحیه زوجه نیست ؛ زیرا مالکیت و حقی برای زوجه در ملک موضوع مهریه محقق نشده است تا وی بتواند اجرت ایام تصرف آن .توسط زوج را مطالبه کند