نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۵/۹۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۱۲

۱- ،چنانچه شخصی به استناد سند عادی و مالکیت ناشی از آن، اعتراض ثالث اجرایی نماید و دعوای وی رد شود آیا پس از آن معترض می تواند به استناد همان سند عادی، دعاوی دیگری مانند اثبات وقوع بیع یا الزام به تنظیم سند رسمی انتقال مطرح کند و یا آنکه به سبب طر ح ادعا در قالب اعتراض ثالث اجرایی، دعوای جدید قابل استماع نیست؟ ۲- آیا رسیدگی سابق در اعتراض ثالث اجرایی به کیفیت یادشده موجب شمول اعتبار امر مختومه می شو د؟ چنانچه رسیدگی به اعتراض ثالث اجرایی در موارد مشابه همزمان با طرح دعوای دیگری مانند الزام به تنظیم س ند رسمی انتقال باشد، آیا رسیدگی به اعتراض ثالث اجرایی می تواند متوقف بر رسیدگی به دعوای اخیرالذکر باشد؟

۱ ۲ و- اولا، هر چند در استعلام تصریح نشده است، اما به نظر می رسد فرض سوال ناظر به جایی است که موضوع دعوای اعتراض ثالث، مال غیر منقول دارای سند رس می به نام محکوم علیه است و معترض ثالث به استناد سند عادی نسبت به توقیف آن اعتراض کرده است. در این موارد از آنجا که دعوای معترض ثالث در حقیقت ادعای مالکیت نسبت به مال غیر منقولی است که وفق مواد ۲۲ ،۴۶ ۴۷ و قانون ثبت اسناد و املاک مصوب ۱۳۱۰ با اصلاحات و الحا قات بعدی، فقط کسی که سند در دفتر املاک به نام او ثبت شده، مالک شناخته می شود و از ل حاظ اجرایی نیز سند رسمی ملاک است و نحوه توقیف مطابق ماده ۱۰۰ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ به طور خاص و از طریق اعلام به اداره ثبت و قید در دفتر املاک انجام می شود؛ لذا پ ذیرش ادعای معترض ثالث از سوی دادگاه، مستلزم احراز مالکیت معترض ثالث )برخلاف مندرجات سند رسمی( است و در این موارد در حقیقت یک دعوای مالکیت تمام عیار مطرح می شود و مورد رسیدگی قرار می گیرد و هرگاه رای صادره مبنی بر عدم پذیرش اعتراض معترض ثالث به لحاظ عدم احر شده صادر وی دعوای رد به حکم ماهیتا و بوده وی مالکیت از باشد، طرح بعدی دعوای اثبات وقوع بیع و یا الزام به تنظیم سند رسمی مذکور در استعلام، مغایر حکم قطعی یادشده و قابل پذیرش نمی.باشد ثانیا، رسیدگی به دعوای اعتراض ثالث اجرایی وفق ماده ۱۴۷ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ به صورت فوق العاده و در مرجع قضایی اجراکننده حکم به عمل می آید و رسیدگی به دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال توام با دعوای مذکور منافی رسیدگی فوق العاده به دعوای اعتراض ثالث اجرایی است. بنابراین، در صورت طرح توامان این دو دعوا، دادگاه مکلف است آن دو را تفکیک کند و در صورتی که برای رسیدگی به دعوای الزام به ،تنظیم سند رسمی نیز صلاحیت داشته باشد، جداگانه رسیدگی کند و رسیدگی به دعوای اعتراض ثالث اجرایی متوقف بر رسیدگی به دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال نمی.باشد دکتر م حمدعلی شاه حیدری پور