نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۵/۳۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۱۴

در صورت ارتکاب حیله در فرآیند دادرسی که در رای محکومیت موثر نبوده است؛ اما به صورت غیر مستقیم موجب زیان محکوم علیه دعوا شده است، آیا محکوم علیه می تواند به سبب تقصیر مرتکب حیله و بر اساس قواعد عام مسوولیت مدنی، دادخواهی و مطالبه خسارت نماید؟ مانند آنکه، خواهان به رغم اطمینان به وجود اسناد مالکیت و پیروزی در دعوا در دعوای اس ترداد خودرو، خواسته خود را به سه برابر قیمت واقعی و عرفی تقویم می نماید و در جریان دادرسی نیز به دلیل عدم توجه دادگاه و همچنین عدم وجود مقررات قانونی برای تقویم نادرست )تقویم بیش از واقع( حکم به استرداد خودرو و هزینه های دادرسی )بر اساس تقویم مازاد( صادر ش ده است، آیا دعوای بعدی مطالبه و استرداد مبلغ مازاد بر قیمت واقعی که به صورت غیر قانونی و به جهت سوء استفاده از حق توسط خواهان مطرح و بر اساس آن رای صادر شده است، قابل استماع است؟

خواهان در تقویم خواسته باید حدود متعارف را رعایت کند و نباید از حق خود مبنی بر تقویم خواسته سوء استفاده کند. بر این اساس، در فرض سوال که خواهان خواسته را سه برابر قیمت واقعی آن تقویم کرده و خوانده به دلیل عدم شمول ماده ۶۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ نمی توانسته است به تقویم خواهان اعتراض کند و در رای صادره به پرداخت هزینه دادرسی پرداخت شده بر مبنای خواسته تقویم شده توسط خواهان محکوم شده است، دعوای مطالبه خسارت از سوی چنین خوانده ای در صورت احراز .ارکان مسوولیت مدنی، وفق عمومات حاکم قابل پذیرش است دکتر محمدعلی شاه حیدری پور