نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۴۴۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۱۳

در صورتی که پس از انعقاد عقد نکاح، کاشف به عمل آید که یکی از زوجین دوجنسه )ترنس( می باشد، عق د نکاح چه حکمی دارد؟ آیا باطل است و یا آنکه طرف دیگر، صرفا حق فسخ عقد نکاح را دارد؟

نخست. چنانچه وضعیت یکی از زوجین از نوع اختلال در هویت جنسی باشد و در واقع امر، هویت جنسی فرد ب ا جنسیت وی در هنگام تولد منطبق، اما دارای تمایلات جنس مخالف باشد و خود را دارای جنسی دیگر بداند، بر خلاف آنچه در فرض سوال آمده است، چنین فردی دو جنسه محسوب نمی ش ود و صرف وجود چنین اختلالی سبب بطلان عقد نکاح نیست؛ هم چنانکه از اسباب فسخ نکاح نیز محسوب نمی شود؛ مگر آنکه تدلیس و یا تخلف از شر ط صفت صورت گرفته باشد؛ همچنین بروز چنین اختلالی در زوج، می تواند از موجبات طلاق عسر و حرجی موضوع ماده ۱۱۳۰ .قانون مدنی باشد دوم . چنانچه فرد دارای اختلال در هویت جنسی در اجرای بند ۱۸ ماده ۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ عمل جراحی تغییر جنسیت انجام دهد؛ از زمان تغییر جنسیت، عقد نکاح وی منحل می.شود سوم. در صورتی که جنس واقعی فرد متفاوت از جنس ظاهری او باشد و عمل جراحی صرفا آنچه را که مستور بوده است کشف کند؛ آنچنانکه در مساله دوم از جلد دوم تحریر الوسیله مرحوم امام خمینی )ره( فصل مسایل مستحدثه، بخش تغییر جنسیت آمده است، آثار جنس واقعی مترتب شده و نکاح با چنین فردی محکوم ب ه بطلان .است دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه