پرسش
احتراما به استحضار می رساند، برخی مراجع قضایی مبادرت به صدور حکم سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست دارای تابعیت غیرایرانی برای زوجین متقاضی می نمایند؛ این در حالی است که رو ح حاکم بر قان ون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوب۱۳۹۲ ؛ به ویژه مواد۲ ، ۴ و۱۴ این قانون بر صدور حکم سرپرستی در مورد»کودکان و نوجوانان ایرانی « دلالت دارد و این موضوع به دلیل ارتباط با مسایل مربوط به تابعیت و هویت در زمره قواعد آمره می باشد؛ هم چنانک ه در تبصره ماده۱۳ قانون ثبت احوال مصوب۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، صدور شناسنامه صرفا در خصوص طفل ایرانی امکان پذیر دانسته ش ده است. با توجه به احکام و آثار قانونی و اجتماعی بسیار مترتب بر این موضوع، خواهشمند است در خصوص جواز یا عدم جواز صدور حکم سرپر.ستی در خصوص کودکان و نوجوانان دارای تابعیت غیر ایرانی اعلام نظر فرمایید
پاسخ
اولا، مراقبت از کودکان بی سرپرست و بد سرپرست خارجی مقیم ایران تابع احکام مقرر در شیوه نامه مراقبت موقت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب۲۵ / ۵ / ۱۴۰۲ .است ثانیا، هر چند در قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب۱۳۹۲ تصریحی در خصوص لزوم داشتن تابعیت ایرانی برای کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی وجود ندارد و صرفا به موجب مواد ۳ و۴ این قانون به لزوم داشتن تابعیت ایران برای متقاضیان سرپرستی ت صریح شده است؛ اما از روح حاکم بر این قانون؛ از جمله ماده۱۹ )تلقی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی به عنوان فرد تحت تکفل سرپرست متوفی و برخورداری از مزایای مستمری وظیفه بازماندگان(، ماده۲۱ )برخورداری کودک یا نوجوان تحت سرپرستی از مجموعه مزایای بیمه و بیمه های ت کمیلی( و بویژه ماده۲۲ قانون )تکلیف اداره ثبت احوال به درج مشخصات کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و مفاد حکم سرپرستی در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست و صدور شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست و درج مفاد حکم سرپرستی و ن ام و نام خانوادگی والدین واقعی در صورت مشخص بودن در قسمت توضیحات شناسنامه( و همچنین حکم تبصره )اصلاحی۱۳۶۳ ( ماده۱۳ قانون ثبت احوال مصوب۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی مبنی بر صدور شناسنامه برای طفل ایرانی پس از ثبت ولادت وی و صرف صدور گواهی ولادت برای طف ل خارجی، چنین مستفاد است که کودک یا نوجوان تحت سرپرستی باید دارای تابعیت ایرانی باشد و یا در ایران متولد شده و پدر و مادر آنها غیر معلوم باشد )بند۳ ماده۹۶۷ قانون مدنی(. رای وحدت رویه شماره۷۴۸ مورخ۲۴ / ۱ / ۱۳۹۵ هیات عمومی دیوان عالی کشور که الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه را منوط به احراز هویت و تابعیت ایرانی فرد متقاضی به ترتیب مذکور در ماده۴۵ قانون ثبت احوال )اصلاحی۱۳۶۳ ( مصوب۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی دانسته .است، موید این دیدگاه است دکتر احمد محمدی باردیی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه