نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۵۹۱ مورخ ۱۴۰۰/۰۷/۱۹

در تاریخ۱۳۵۸/۳/۱۵ شخص یا اشخاصی ناشناس اتوبوسی را به آتش می کشند و در آن زمان دو نفر مظنون وجود داشته که به اتهام آن ها رسیدگی و مورد از موارد لوث تشخیص داده می شود و با سوگند تبریه می .شوند هم اکنون ورثه ی دعوای مطالبه دیه از بیت المال را مطرح کرده اند ۱ - آیا طبق ماده ۴۸۴ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ می توان حکم بر پرداخت دیه از بیت المال صادر کرد یا این که و قانون مجازات اسلامی که بعدا تصویب شده یک قانون ماهوی است و عطف به ماسبق نمی شود؟ ۲ - آیا می توان گفت دعوای مطالبه دیه از بیت المال الان و به تازگی مطرح شده و بای د طبق قانون حاکم ب ر زمان رسیدگی حکم بر پرداخت دیه صادر کرد؟ چرا که در آن زمان فقط نسبت به جنبه کیفری موضوع رسیدگی .شده است و نسبت به جنبه مدنی آن رسیدگی نشده است

۱ و۲ - مقررات مربوط به دیات در قانون مجازات اسلامی۱۳۹۲ برگرفته از شرع انور و احکام فقهی است و در خصوص جرایمی که قبل از لازم الاجرا شدن قانون مذکور به وقوع پیوسته، از جمله فرض سوال نیز باید اعمال شود و آنچه در ماده۱۰ قانون مذکور راجع به عطف به ماسبق نشدن قوانین آمده، ناظر به مقررات و نظامات دولتی )تعزیرات به استثنای تعزیرات منصوص شرعی( و اقدام تامینی و تربیتی است و شامل مقررات مربوط به قصاص و دیات نمی شود و فرض بر این است که مقنن به موجب قانون صدرالذکر، مقررات مربوط به دیات را با لحاظ جزییات امر و نکاتی که در قانون سابق مسکوت بوده، تصویب کرده است؛ بنابراین فرض که قاضی موضوع قتل عمد را از موارد لوث تشخیص داده و متهمان با اتیان سوگند تبریه شده ،اند مشمول ماده۴۸۴ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ و پرداخت دیه از بیت المال است و زمان وقوع قتل مانع از تسری مقررات ماده۴۸۴ یاد شده بر موضوع نیست؛ اعم از آن که، او لیای دم در آن زمان مطالبه دیه .کرده باشند یا این که اساسا چنین درخواستی مطرح نشده باشد