نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۵۲۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۰

آیا توبه مختص قبل از قطعیت حکم است یا این که بعد از صدور حکم قطعی نیز چنانچه توبه محکوم احراز ،شود دادگاه می تواند قواعد تخفیف را اعمال کند؟ اگر نظر بر شمول توبه بعد از صدور حکم قطعی است، آیا باید مجازات قانونی مدنظر قرار گیرد یا مجازات قضایی؟

اولا، منظور از عبارت»متهم قبل از اثبات جرم توبه کند« ، مذکور در ماده۱۱۴ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ این است که متهم باید قبل از قطعیت حکم )قبل از صدور حکم قطعی( توبه کند و دادگاه رسیدگی کننده در ه ر مرحله از مراحل دادرسی، اعم از بدوی یا تجدیدنظر و قبل از قطعیت حکم، توبه متهم و ندامت و اصلاح وی را احراز کند؛ زیرا مادام که حکم محکومیت کسی قطعی نشده است، ن می توان جرم او را ثابت دانست و به همین جهت، صدور ،کیفرخواست و نیز صدور رای بدوی که قابل تجدید نظر باشد»اثبات جرم «تلقی نمی¬شود. در جرایم موجب حد به استثنای قذف و محاربه، با توجه به قسمت اخیر ماده مذکور، در صورت توبه مرتکب بعد از»اثبات جرم«، یعن ی» بعد از صدور حکم قطعی«، دادگاه فقط می.تواند عفو مجرم را توسط رییس قوه قضاییه از مقام رهبری درخواست کند ثانیا، مستنبط از ماده۱۱۸ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ این است که در جرایم تعزیری و در اعمال مقررات ماده۱۱۵ قانون مذکور، مرتکب باید قبل از صدور حکم قطعی توب ه کند و ادله مربوط به توبه را تا قبل از قطعیت .حکم، به مقام قضایی )اعم از تعقیب یا رسیدگی( ارایه کند و توبه بعد از صدور حکم، فاقد اثر قانونی است