لاولکس پرسش
با توجه به این که مطابق ماده۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ حداکثر مدت بازداشتی بدل از جزای نقدی سه سال می باشد و در جرایم مواد مخدر و قاچاق کالا و ارز این مدت نیز بیشتر است، اعمال مقررات بازداشت بدل از جزای نقدی در این جرایم به چه صورت است؟
پاسخ
الف( قانونگذار در تبصره۲ ماده۳۱ »قانون اصلاح قانون مبارزه با موا د مخدر مصوب۱۳۷۶ مجمع تشخیص مصلحت نظام با اصلاحات و الحاقات بعدی« ، به صراحت حداکثر حبس بدل از جزای نقدی را ده سال تعیین کرده است و چون این قانون خاص مقدم است، به موجب ذیل ماده۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ به عنوان عام موخر نسخ نشده و به قوت خود باقی اس ت و در صورت تردید، اصل عدم نسخ است. اما از آنجا که عبارت »از حداکثر مدت حبس مقرر در قانون برای آن جرم بیشتر نیست« ، مذکور در ماده۲۹ قانون یادشده، در قانون صدرالذکر نیامده است، بنابراین عبارت مذکور شامل محکومان جرایم مواد مخدر نیز می شود. با این حال ماده۸ »دستورالعمل ساماندهی زندانیان و کاهش جمعیت کیفری زندان¬ ها مصوب۶/۶/۱۳۹۸ و تبصره آن، مفید این معنا است که حداکثر مدت حبس بدل از جزای نقدی )سه سال( مذکور در ماده۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در مورد محکومان جرایم مواد مخدر نیز اعمال می¬شود که نشان می¬ده د مبنای استنباط مرجع تصویب کننده دستورالعمل مورد بحث، متفاوت است و در هر حال به لحاظ اختلاف در مبانی ممکن است استنباط های متفاوتی از قانون وجود داشته باشد و راه¬ حل جلوگیری از آن، شفافیت در وضع قوانین و به ویژه .نسخ صریح مواد منسوخ است ب( در خصوص جرایم و ت خلفات مربوط به قاچاق کالا و ارز در کمیسیون آیین دادرسی کیفری دو نظر به شرح :زیر مطرح شده است نظریه اکثریت: در خصوص بازداشت بدل از جزای نقدی مربوط به جرایم و تخلفات مربوط به قاچاق کالا و ارز باید مطابق ماده۶۰ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب۳/۱۰/۱۳۹۲ که قانون خاص و موخر بر قانون مجازات اسلامی مصوب۱/۲/۱۳۹۲ است، رفتار شود و مقررات ماده۲۹ قانون مجازات اسلامی در این موارد .قابلیت اعمال ندارد نظریه اقلیت: هرچند قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب۱/۲/۱۳۹۲ و از جمله ماده۶۰ آن، قانون خاص است و موخر بر قانون مجازات اسلامی۴/۱۲/۱۳۹۲ است؛ ولیکن قسمت اخیر ماده۶۰ قانون صدرالذکر مبنی بر در هر صورت حبس بدل از جزای نقدی نباید از۱۵ سال بیشتر باشد صرفا در مواردی قابل اعمال است که با لحاظ ماده۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲، جرم مربوطه )جرایم قاچاق کالا و ار ز موضوع قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز۱۳۹۲ ( دارای مجازات حبس مقرر در قانون نباشد و چنانچه جرم یادشده دارای مجازات قانونی حبس باشد، مدت بازداشت بدل از جزای نقدی نباید از حداکثر حبس مقرر در قانون برای آن جرم بیشتر باشد و در هر حال مدت بازداشت بدل از جزای نقدی در جرایم موضوع قانون مبارزه با قاچاق کالا .و ارز بیش از پانزده سال نخواهد بود