نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۵۱ مورخ ۱۴۰۰/۰۴/۲۶

۱ - آیا دریافت زیادت در جرم ربا منوط به دریافت وجه نقد یا وصول اسناد تعهدآور می باشد یا صرف اخذ اسناد و مدارک مالی نیز دریافت زیادت محسوب می شود؟ ۲ - چنانچه طبق رویه موجود دریافت زیادت منوط به وصول اسناد مالی یا وجوه نقد باشد، چنانچه متهم اسناد تعهدآوری با مبلغ مازاد بر مبلغ پرداختی دریافت کرده باشد، آیا قبل از اقدام بر روی اسناد تعهدآور، مشمول بزه شروع به ربا خواهد شد یا برای تحقق بزه شروع به ربا، اقداماتی هم چون صدور گواهی عدم پرداخت یا مطالبه چک از طریق مراجع قضایی قبل از وصول مبلغ لازم است؟

۱ - در صورتی که دارنده چک یا دیگر اسناد تعهد آور، آن را به عنوان ربا دریافت کرده باشد، باید آن را به صادر کننده مسترد کند، ولی با توجه به ماده۵۹۵ قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب۱۳۷۵ تا زمانی که وجه را دریافت نکرده است، ربا تحقق نمی.یابد ۲ - مجرد قصد ارتکاب جرم و مطالبه مبلغی به عنوان ربا، جرم محسوب نمی شود؛ لیکن با توجه به ت عریف شروع به جرم در ماده۱۲۲ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲ که ارکان آن»قصد ارتکاب جرم « و» شروع به اجرای آن « است و با عنایت به مجازات ربا )شش ماه تا سه سال حبس و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و نیز معادل مال موضوع ربا به عنوان جزای نقدی( که با لحاظ تبصره۳ ماد ه۱۹ قانون مجازات اسلامی، درجه پنج تعزیر محسوب می شود، صرف دریافت اسناد تعهدآور تحت عنوان ربا، شروع به جرم ربا بوده و مرتکب طبق بند»پ «ماده ۱۲۲ قانون یاد شده به تعزیر درجه شش محکوم می.شود