نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۳۱۶ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۰۴

۸ - اگر شخص الف یک منزل مسکونی یا هر عین معینی را به شخص ب بفروشد و ثمن مال باشد و فروشنده از حق حبس خود استفاده کند و از استرداد مبیع تا زمان پرداخت ثمن خودداری کند ، اگر در این مدت از مبیع استفاده کرده باشد یا اینکه مبیع بدون استفاده باشد آیا خریدار می تواند اجرت المثل مبیع را از زمان معامله تا زمان پرداخت ثمن و تسلیم آن از فروشنده مطالبه کند یا خیر؟

اولا، با توجه به این که به محض وقوع عقد بیع عین معین، مشتری مالک مبیع می شود، اعمال حق حبس موضوع ماده ۳۷۷ قانون مدنی مجوز استفاده فروشنده از منافع و نمایات مبیع که متعلق به مشتری است؛ نمی باشد و چنانچه فرو شنده در مدت حق حبس از مبیع استفاده کند، مانند اینکه در ملک سکونت کند، مشتری مستحق اجرت المثل است؛ مگر این که اراده طرفین بر این تعلق گرفته باشد که مادامی که ثمن تادیه نشود، مبیع در تصرف فروشنده بوده و حق استفاده داشته باشد که احراز این امر با توجه به متن قرارداد و اوضاع و احوال حاکم بر قضیه بر عهده قاضی رسیدگی.کننده است ثانیا، چنانچه در فرض سوال فروشنده از مبیع استفاده نکرده باشد، از آنجایی که استفاده کننده از حق حبس، امین قان ونی است و تنها در صورت تقصیر در نگاهداری عین متعلق به دیگری ضامن آن است، لذا فروشنده ضامن پرداخت منافع غیر مستوفات نیست و مشتری مستحق دریافت اجرت المثل نیست؛ زیرا فروشنده به حکم قانون حق د اشته است که ا جرای .تعهد خویش را معلق به وصول ثمن سازد