نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۲۹۸ مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۱۹

احتراما ؛در اجرای ماده۱۳۴ قانون مجازات اسلامی چنانچه فردی به اتهام حمل و نگهداری دو قبضه سلاح جنگی و مهمات مکشوفه به۱۱ سال حبس ، و از حیث مشارکت در آدم ربایی با عنف و تهدید به۱۲ سال حبس و از حیث قدرت نمایی با سلاح گرم به۲ سال و۳ ماه حبس و هفتاد ضربه شلاق تعزیری و از جهت اخلال در نظم عمومی به۱ سال و یک ماه حبس و جهت تمرد مسلحانه در مقابل مامورین دولتی به۲ سال و ۶ ماه حبس و جهت جنبه عمومی ضرب و جرح منتهی به شکستگی با سلاح و جسم سخت به۲ سال و۳ ماه محکوم شده باشد، صرفا مجازات اشد یعنی۱۲ سال بابت مشارکت در آدم ربایی با آن و تهدید قابل اجراست حال اگر شاکی در بزه آدم ربایی با آن و تهدید اعلام رضایت ماید و مجازات اشد به لحاظ گذشت شاکی پس از تحمل۴ سال حبس به۵ سال تقلیل یابد تکلیف اجرای مجا زات ها به چه صورتی است؟ ثانیا اگر مجازات اشد به لحاظ عفو و یا تعلیق و یا آزادی مشروط غیرقابل اجرا شود آیا اشد بعدی اجرا می گردد یا خیر؟ ثالثا تفاوت قسمت اول با دوم از حیث اجرا؟

اولا، مقنن طبق بند»ث « ماده۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی۱۳۹۹ »تقلیل یا تبدیل مجازات اشد « به ،یکی از علل قانونی را موجب اجرای مجازات اشد بعدی دانسته است که شامل تخفیف مجازات به موجب قانون موضوع بند»ب « ماده۱۰ قانون یادشده می شود و از مواردی که با اعمال کیفیات مخففه توسط دادگاه )تخفیف قضایی(، مجازات اشد تقلیل یابد منصرف اس ت؛ وگرنه با فلسفه وضع مقررات ناظر به تخفیف قضایی مجازات که به موجب بند»خ « ماده۱۳۴ قانون پیش گفته در موارد تعدد جرم نیز تجویز شده است، در تعارض خواهد بود؛ بنابراین، چنانچه با اعمال ماده۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ ، مجازات اشد تقلیل یابد یا تبدیل شود، همان مجازات تقلیل یافته یا تبدیل شده اجرا می شود و موجب قانونی جهت اجرای مجازات اشد بعدی .وجود ندارد ،ثانیا۱ - در تعلیق اجرای مجازات اشد، مجازات، تقلیل یا تبدیل نمی شود و چون منظور از عبارت» غیر قابل اجرا « که در بند»ث « ماده۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی۱۳۹۹ آمده، این است که مجازات اشد قانونا امکان اجرا را از دست بدهد، مثلا مشمول مرور زمان شود؛ در حالی که در تعلیق اجرای مجازات با توجه به مواد۵۰ و۵۴ این قانون، ممکن است قرار تعلیق اجرای مجازات لغو شود که در این صورت، مجازات معلق دارای اثر اجرایی و قانونی است و در نتیجه موضوع اجرای مجازات اشد بعدی در صورت تعلیق اجرای مجازات .اشد، منتفی است ۲ - عفو و آزادی مشروط نیز از موارد اجرای مجازات است؛ کما این که مطابق تبصره۳ ماده۲۵ قانون ،مجازات اسلامی »در عفو و آزادی مشروط، اثر تبعی محکومیت پس از گذشت مدت های فوق از زمان عفو یا اتمام آزادی مشروط رفع می شود. محکوم در مدت زمان آزادی مشروط و ... از حقوق اجتماعی محروم می گردد« ؛ بنابراین در صورتی که مجازات اشد طبق ماده۵۸ این قانون، مشمول حکم آزادی مشروط شود، موجب قانونی جهت اجرای مجازات اشد بعدی نیست؛ به ویژه این که طبق مقررات ماده۶۱ قانون پیش گفته، هرگاه محکوم بدون عذر موجه، بیش از دو بار از دستورهای دادگاه تبعیت نکند یا مرتکب یکی از جرایم مذکور در این ماده شود، آزادی مشروط، لغو و علاوه بر مجازات جرم جدید، باقی مانده محکومیت قبلی نیز اجرا می شود و درصورت شمو ل عفو نسبت به مجازات اشد نیز چون عفو از موارد اجرای مجازات است، موجب قانونی جهت اجرای مجازات اشد بعدی وجود ندارد. در صورت شمول عفو نسبت به بخشی از مجازات، باقی مانده مجازات اشد اجرا می.شود ثالثا، با توجه به توضیحات گفته شده، پاسخ به این قسمت از سوال منتف.ی است