وظایف و اختیارات شورا به شرح زیر است: 1 - تعیین خط مشی کلی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران طبق قانون اساسی کشور با رعایت قوانین موضوعه کشور. 2 - بررسی و تصویب هدفها و نظام آموزش و پرورش بر اساس خط مشی کلی آموزش و پرورش کشور. 3 - بررسی و تصویب برنامه‌های درسی و تربیتی کلیه مؤسسات آموزشی کشور که در حوزه وزارت آموزش و پرورش قرار دارد. 4 - بررسی طرحها و لوایح قانونی مربوط به آموزش و پرورش قبل از طرح در مجلس شورای ملی. 5 - تایید انطباق مطالب کتابهای درسی با برنامه‌های مصوب شورا. 6 - بررسی و تصویب اساسنامه هر نوع مؤسسه تعلیماتی جدید. 7 - بررسی و تصویب مقررات اجرایی و انضباطی مدارس. 8 - تصویب آیین نامه‌ها و مقررات امتحانات مدارس. 9 - بررسی و تصویب نظام ارزشیابی آموزش و پرورش کشور. 10 - تصویب آیین نامه رسیدگی و ارزشیابی مدارک تحصیلی صادره از مدارس کشورهای خارجی تا پایان دوره متوسطه. 11 - بررسی و تصویب مقررات و اصول لازم برای گزینش و تربیت و استخدام معلمان به تناسب احتیاجات در مراحل تحصیلی در تمام سطح‌کشور. 12 - بررسی و تصویب طرحهای توسعه در داخل رشته‌های مختلف تحصیلی بر اساس احتیاجات نیروی انسانی و با توجه به امکانات کشور. 13 - تهیه و بررسی و تصویب طرحهای لازم برای بسیج و مشارکت مردم در امر آموزش و پرورش. 14 - ارائه ضوابط لازم در مورد مطبوعات و رسانه‌های گروهی کشور از نظر تربیتی و رعایت مصالح ملی و اسلامی و نظارت در اجرای این‌ضوابط با سازمان‌های ذیربط. 15 - پیشنهاد اعطای نشان و مدال و تصویب آیین نامه مربوط. 16 - تصویب آیین نامه داخلی شورای عالی و آیین نامه‌های مربوط به شوراهای منطقه‌ای آموزش و پرورش و شوراهای فرهنگی محلی و‌شوراهای مدارس. 17 - بررسی و تصویب مقررات مربوط به انتخاب و اعزام محصلین به خارج از کشور به تناسب احتیاجات علمی و فنی تا پایان دوره دوم‌متوسطه.