آرای قضایی مرتبط با ماده 88
قانون مجازات اسلامی — ۱۸ مورد
درباره اطفال و نوجوانانی که مرتکب جرایم تعزیری میشوند و سن آنها در زمان ارتکاب، نه تا پانزده سال تمام شمسی است حسب مورد، دادگاه یکی از تصمیمات زیر را اتخاذ می کند:
الف- تسلیم به والدین یا اولیاء یا سرپرست قانونی با اخذ تعهد به تادیب و تربیت و مواظبت در حسن اخلاق طفل یا نوجوان
تبصره- هرگاه دادگاه مصلحت بداند میتواند حسب مورد از اشخاص مذکور در این بند تعهد به انجام اموری از قبیل موارد ذیل و اعلام نتیجه به دادگاه در مهلت مقرر را نیز اخذ نماید:
1- معرفی طفل یا نوجوان به مددکار اجتماعی یا روانشناس و دیگر متخصصان و همکاری با آنان
2- فرستادن طفل یا نوجوان به یک موسسه آموزشی و فرهنگی به منظور تحصیل یا حرفه آموزی
3- اقدام لازم جهت درمان یا ترک اعتیاد طفل یا نوجوان تحت نظر پزشک
4- جلوگیری از معاشرت و ارتباط مضر طفل یا نوجوان با اشخاص به تشخیص دادگاه
5- جلوگیری از رفت و آمد طفل یا نوجوان به محلهای معین
ب- تسلیم به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگری که دادگاه به مصلحت طفل یا نوجوان بداند با الزام به انجام دستورهای مذکور دربند(الف) در صورت عدم صلاحیت والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان و یا عدم دسترسی به آنها با رعایت مقررات ماده (1173) قانون مدنی
تبصره- تسلیم طفل به اشخاص واجد صلاحیت منوط به قبول آنان است.
پ- نصیحت به وسیله قاضی دادگاه
ت- اخطار و تذکر و یا اخذ تعهد کتبی به عدم تکرار جرم
ث- نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال در مورد جرایم تعزیری درجه یک تا پنج
تبصره 1- تصمیمات مذکور در بندهای(ت) و(ث) فقط درباره اطفال و نوجوانان دوازده تا پانزده سال قابل اجراء است. اعمال مقررات بند(ث) در مورد اطفال و نوجوانانی که جرایم موجب تعزیر درجه یک تا پنج را مرتکب شدهاند، الزامی است.
تبصره 2 - هرگاه نابالغ مرتکب یکی از جرایم موجب حد یا قصاص گردد در صورتی که از دوازده تا پانزده سال قمری داشته باشد به یکی از اقدامات مقرر در بندهای(ت)و یا (ث) محکوم میشود و در غیر این صورت یکی از اقدامات مقرر در بندهای(الف) تا (پ) این ماده در مورد آنها اتخاذ میگردد.
تبصره 3- در مورد تصمیمات مورد اشاره در بندهای(الف) و(ب) این ماده، دادگاه اطفال و نوجوانان میتواند با توجه به تحقیقات به عمل آمده و همچنین گزارشهای مددکاران اجتماعی از وضع طفل یا نوجوان و رفتار او، هر چند بار که مصلحت طفل یا نوجوان اقتضاء کند در تصمیم خود تجدیدنظر نماید.
- تعیین مجازات تعزیری بیش از حداقل مجازات مقرر در قانونحسب رای وحدت رویه شماره ۸۳۴ ۱۴۰۲/۵/۲۵ هیات عمومی دیوان عالی کشور، تعیین مجازات حبس بیش از حداقل مجازات مقرر قانونی به استناد ذیل بند چ ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری از موارد تجویز اعاده دادرسی است.
- صدور حکم به نگهداری در کانون اصلاح و تربیت به مدت کمتر از نود و یک روزبا توجه به اینکه تبصره ماده ۶ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری در خصوص مجازات حبس اعمال می گردد ؛نگهداری طفل در کانون مجازات نبوده و بلکه اقدام تامینی و تربیتی نسبت به طفل می باشد ؛ لذا تبصره فوق در این خصوص جاری نمی گردد.
- مرجع صالح در رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانانرسیدگی به بزه لواط ارتکابی توسط اطفال و نوجوانان، در صلاحیت دادگاه کیفری یک ویژه اطفال و نوجوانان بوده و تا زمان تشکیل آن، دادگاه کیفری دو در این خصوص صالح به رسیدگی است.
- تجدید نظر خواهی از حکم دادگاه هم عرض در مقام رسیدگی به درخواست اعاده دادرسیتصمیم دادگاه هم عرض در مقام رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی مبنی بر تایید حکم قبلی، قابل تجدید نظر خواهی است.
- تبدیل شلاق به نگهداری در کانون اصلاح و تربیتدر جرایم اطفال و نوجوانان،تبدیل مجازات شلاق به نگهداری در کانون اصلاح و تربیت، مساعد تر به حال محکوم علیه محسوب نشده و فاقد وجاهت قانونی است.
- آراء قطعی صادره از دادگاه اطفال و نوجوانانآراء صادره از دادگاه اطفال و نوجوانان در جرایم مستوجب پرداخت دیه یا ارش کمتر از یک دهم دیه کامل، قطعی است.
- صدور حکم به اقدام تامینی و تربیتی ضمن قرار موقوفی تعقیبدر جرایم اطفال و نوجوانان، دادگاه مجاز به صدور حکم به اقدام تامینی و تربیتی درضمن صدور قرار موقوفی تعقیب به جهت صغر سن مرتکب است.
- درخواست اعاده دادرسی از طرف قاضی اجرای احکامدرخواست اعاده دادرسی، از طرف قاضی اجرای احکام قابل پذیرش نیست.
- 1-مطالبه ارش البکاره و مهرالمثل 2-اعمال مجازات تکمیلی در جرایم حدی(1) مطالبه ارش البکاره و مهرالمثل مستلزم تقدیم دادخواست حقوقی است . (2) اعمال مجازات تکمیلی تنها درخصوص جرایم تعزیری بوده و تسری آن ها به حدود فاقد مجوز شرعی و قانونی است.
- پرداخت مهرالمثل و ارشالبکاره در بزه زناپرداخت مهرالمثل و ارش البکاره صرفا در موارد زنای به عنف یا در حکم عنف تجویز گردیده است و به موارد غیر از آن قابل تسری نیست.
- موانع تحقق عنوان مجرمانه زنای به عنفاحراز سابقه دوستی و مراودات بین شاکیه و متهم، مانع از تحقق بزه زنای به عنف است.
- تاثیر رابطه دوستی شاکیه و متهم در تحقق زنای به عنف و تعلق مهرالمثل و ارش البکارهسابقه رابطه دوستی شاکیه و متهم، مانع از تحقق بزه زنای به عنف است لکن با احراز عدم رضایت واقعی شاکیه به زنا، وی مستحق ارش البکاره و مهرالمثل است.
- شرط تعیین مجازات برای متهم کمتر از15 سال در جرایم حدیتعیین مجازات برای دختر کمتر از15 سال در جرایم حدی منوط به آن است که محرز گردد متهم ماهیت جرم انجام شده یا حرمت آن را درک کرده است.
- رابطه دعوی مهر المثل و دعوی زناسقوط حد به دلیل شبهه مانع از الزام متهم به پرداخت مهرالمثل ازاله بکارت نیست.
- اقراردر جرم زنا اگر دادگاه بر مبنای اقرار متهم مبادرت به صدور حکم نماید با توجه به موضوعیت داشتن تعداد اقرار در اثبات زنای موجب حد، در صورت نبودن چهاربار اقرار صریح به ارتکاب زنا، نمی توان از پاسخ های متهم اقرار وی را استنباط و مبادرت به صدور حکم محکومیت نمود.
- اعتبار عقد نکاح مجدد زوجه پس از نقض حکم موت فرضی زوجچنانچه زوجه علی رغم اطلاع از زنده بودن زوج ، حکم موت فرضی او را اخذ و مبادرت به ازدواج مجدد کرده باشد ازدواج دوم وی پس از نقض حکم موت فرضی باطل است.
- توزیع مسیولیت ورثه زوج به نسبت سهم الارث انهادر صورت اثبات زنا، امکان مطالبه مهرالمثل از زانی وجود دارد.
- علم قاضیدر جرم زنای غیر محصن مواردی مانند گواهی پزشکی قانونی مبنی بر باکره نبودن و پرینت مکالمات تلفنی برای اثبات علم به جرم کفایت می کند و می توان بر این مبنا حکم به صدور مجازات حدی داد.