لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 105
قانون مجازات اسلامی — ۵۴ مورد
مرور زمان، در صورتی تعقیب جرایم موجب تعزیر را موقوف میکند که از تاریخ وقوع جرم تا انقضای مواعد زیر تعقیب نشده یا از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی یا تحقیقی تا انقضای این مواعد به صدور حکم قطعی منتهی نگردیده باشد:
الف- جرایم تعزیری درجه یک تا سه با انقضای پانزده سال
ب- جرایم تعزیری درجه چهار با انقضای ده سال
پ- جرایم تعزیری درجه پنج با انقضای هفت سال
ت- جرایم تعزیری درجه شش با انقضای پنج سال
ث- جرایم تعزیری درجه هفت و هشت با انقضای سه سال.
تبصره 1- اقدام تعقیبی یا تحقیقی، اقدامی است که مقامات قضایی در اجرای یک وظیفه قانونی از قبیل احضار، جلب، بازجویی، استماع اظهارات شهود و مطلعان، تحقیقات یا معاینه محلی و نیابت قضایی انجام میدهند.
تبصره 2- در مورد صدور قرار اناطه، مرور زمان تعقیب از تاریخ قطعیت رای مرجعی که رسیدگی کیفری منوط به صدور آن است، شروع میشود.
- مرور زمان در بزه انتقال مال غیربزه انتقال مال غیر مشمول مقررات مرور زمان نمی شود.
- 1-مفهوم تعزیرات منصوص شرعی 2-مرور زمان در بزه خیانت در امانت(1)- منظور از تعزیرات منصوص شرعی، تعزیراتی است که نوع و میزان مجازات آن در شرع تصریح شده باشد و شامل سایر تعزیراتی که به صورت کلی حکم به حرمت و یا لزوم مجازات برای آن ها درشرع مطرح گردیده نیست. (2)- بزه خیانت در امانت در زمره تعزیرات منصوص شرعی نبوده و مشمول مقررات مرور زمان تعقیب است.
- مرور زمان در بزه کلاهبرداریمعرفی خود به عنوان متصرف برخلاف واقع و تقاضای ثبت ملک دیگری، مصداق کلاهبرداری است نه جرم در حکم آن و مشمول قواعد مرور زمان نمی شود.
- مرور زمان در بزه انتقال مال غیربزه انتقال مال غیر،مشمول مقررات مرور زمان است.
- وصف کیفری به رهن گذاشتن ملک متعلق به غیربه رهن گذاشتن ملک متعلق به غیر،از مصادیق بزه انتقال مال غیر نیست.
- 1-مطالبه ارش البکاره و مهرالمثل 2-اعمال مجازات تکمیلی در جرایم حدی(1) مطالبه ارش البکاره و مهرالمثل مستلزم تقدیم دادخواست حقوقی است . (2) اعمال مجازات تکمیلی تنها درخصوص جرایم تعزیری بوده و تسری آن ها به حدود فاقد مجوز شرعی و قانونی است.
- (1)محکومیت به ارتکاب فعل حرامی که جرم انگاری نشده (2) مصادیق بزه توهین(1)صدور حکم محکومیت به اتهام ارتکاب فعل حرامی که در قانون جرم انگاری نشده است، با اصل قانونی بودن جرم و مجازات، منطبق نیست. (2)ارتکاب اعمال و انجام حرکاتی که با لحاظ عرفیات جامعه و با در نظر گرفتن شرایط زمانی و مکانی و موقعیت اشخاص، موجب تخفیف و تحقیر آنان شود، از مصادیق بزه توهین است.
- دامنه اعمال مقررات تخفیف مجازات در جرایم اطفال و نوجوانانموارد تخفیف مجازات مربوط به اطفال و نوجوانان در قانون مجازات اسلامی 1392، تنها در مورد جرایم تعزیری بوده و در خصوص جرایم حدی قابلیت اعمال ندارد.
- پرداخت مهرالمثل و ارشالبکاره در بزه زناپرداخت مهرالمثل و ارش البکاره صرفا در موارد زنای به عنف یا در حکم عنف تجویز گردیده است و به موارد غیر از آن قابل تسری نیست.
- مرور زمان در بزه انتقال مال غیرازآنجاکه مجازات بزه انتقال مال غیر مجازات کلاهبرداری است،لذا انتقال مال غیر با ارزش کمتر از یک میلیارد ریال مشمول مرور زمان می شود.
- مرور زمان در جرایم مستمرجرایم مستمر مانند بزه استفاده از سند مجعول، مشمول مرور زمان نمی شوند مگر اینکه دلیلی برای قطع استمرار ارایه شود.
- شرط صدور حکم به مجازات حدی در خصوص بالغ کمتر از هجده سالصدور حکم به مجازات حدی نسبت به افراد بالغ کمتر از 18 سال مشروط به احراز شرایط موجود در ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است.
- مرور زمان در بزه تحصیل مال نامشروعمجازات بزه تحصیل مال از طریق نامشروع درجه 6 است؛ لذا با انقضای پنج سال از تاریخ وقوع جرم، مشمول مرور زمان می شود.
- شرط اعمال مقررات مرور زمان در بزه انتقال مال غیرانتقال مال غیر با ارزش کمتر از یک میلیارد ریال، مشمول مرور زمان می شود.
- موانع تحقق عنوان مجرمانه زنای به عنفاحراز سابقه دوستی و مراودات بین شاکیه و متهم، مانع از تحقق بزه زنای به عنف است.
- تاثیر رابطه دوستی شاکیه و متهم در تحقق زنای به عنف و تعلق مهرالمثل و ارش البکارهسابقه رابطه دوستی شاکیه و متهم، مانع از تحقق بزه زنای به عنف است لکن با احراز عدم رضایت واقعی شاکیه به زنا، وی مستحق ارش البکاره و مهرالمثل است.
- حمل و نگهداری سلاح و استفاده از آن برای ارتکاب بزه محاربهحمل و نگه داری سلاح و استفاده از آن شرط تحقق عنصر مادی بزه محاربه است، لذا تعیین مجازات جداگانه برای آن فاقد وجاهت قانونی است.
- شروط تحقق بزه جعل1- شبیهسازی در جعل بدان معناست که سند مجعول طوری ساخته شود که قابلیت به اشتباه انداختن ولو در نظر بعضی اشخاص را داشته باشد. 2- از میان رفتن سند مورد ادعای جعل مانع رسیدگی و جمع آوری دلایل نیست. 3- ضرر آتیه یا بالقوه برای تحقق بزه جعل کفایت می کند. 4-صرف سپری شدن مواعد قانونی مربوط به مرور زمان، نمی تواند باعث تحقق مرور زمان شود لیکن اقدامات تعقیبی یا تحقیقی مقام قضایی می تواند باعث قطع مرور زمان شود و مدت زمان هایی که قطع شده در مدت مرورزمان به حساب نمی آید.
- رابطه دعوی مهر المثل و دعوی زناسقوط حد به دلیل شبهه مانع از الزام متهم به پرداخت مهرالمثل ازاله بکارت نیست.
- رسیدگی بدون کیفرخواستدر صورتی که جرم تجاوز به عنف همراه با تخریب و ورود همراه با عنف و اکراه صورت گرفته باشد، نمی توان به تبع جرم تجاوز به عنف، سایر موارد اتهامی را نیز بدون صدور کیفرخواست از دادسرا و به طور مستقیم در دادگاه کیفری استان مطرح نمود.
- انتقال مال مشاع به غیرعنوان: مرور زمان بزه انتقال مال غیر پیام: از آنجا که بزه انتقال مال غیر در حکم کلاهبرداری است مشمول مرور زمان قرار می گیرد.
- موضوع رسیدگی دادگاه تجدیدنظردادگاه تجدیدنظر فقط راجع به آنچه که مورد رای دادگاه بدوی قرار گرفته مکلف به رسیدگی است.
- توزیع مسیولیت ورثه زوج به نسبت سهم الارث انهادر صورت اثبات زنا، امکان مطالبه مهرالمثل از زانی وجود دارد.
- مبداء احتساب مرور زمان رسیدگیمبدا احتساب مرور زمان رسیدگی از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی و یا تحقیقی می باشد.
- انکار بعد از اقرارانکار بعد از اقرار در زنای به عنف موجب سقوط حد است و در چنین حالتی توسل دادگاه به علمی که اساس آن همان اقاریر متهمان است با قاعده درا و احتیاط در دماء سازگاری ندارد.