آرای قضایی مرتبط با ماده 995

در دعوی ابطال شناسنامه به دلیل تعلق آن به غیر، چنانچه خواهان گواهی ولادت خویش یا گواهی فوت صاحب اصلی شناسنامه را ارائه نکند و اظهارات شهود برای دادگاه ایجاد قطع ویقین نکند، با توجه به اینکه نظریه کارشناس که قدر متیقن سن خواهان را اعلام کرده نیز موضوعیت ندارد و هم چنین استفاده از سند سجلی مذکور و الصاق عکس توسط خواهان، نشانه پذیرش تعلق سند به وی محسوب می شود، حکم بر بطلان دعوی صادر خواهد شد.

صدور شناسنامه ایرانی فرع بر تابعیت ایرانی بوده و ملاک آن، ایرانی بودن پدر است و اشخاصی که پدر آنان ایرانی باشد، می توانند تقاضای صدور شناسنامه ایرانی را مطرح کنند؛ بنابراین دعوی الزام به صدور شناسنامه توسط اشخاصی که فقط مادر آنها ایرانی است، محکوم به رد است و ابتدا باید نسبت به اخذ تابعیت ایرانی اقدام کنند.

استعمال نام مورد تقاضا از کودکی و شکل گیری ساختار شخصیتی با نام مذکور در اجتماع، از موجبات پذیرش تغییر نام کوچک است؛ زیرا نام هر شخص، جزء حقوق وابسته به شخصیت و بخشی از حقوق مدنی محسوب می شود.

چنانچه فردی به استناد شهادتنامه نزد خانواده و خویشاوندان خود به نامی دیگر شهرت داشته باشد، درخواست تغییر نام توسط وی به دلیل مذکور پذیرفته می شود.

استفاده از شناسنامه در طول سالیان متمادی و الصاق عکس بر آن اماره بر تعلق شناسنامه به صاحب آن تلقی شده و دعوای ابطال شناسنامه از حیث تاریخ تولد با ادعای تعلق آن به غیر، مسموع نخواهد بود.

در صورتی که پدربزرگ به وکالت از طرف پدر طفل برای فرزند وی نامی غیر از آنچه پدر درخواست کرده انتخاب کند، وی می تواند تغییر این نام را تقاضا کند؛ زیرا انتخاب نام از حقوق اولیه والدین است.

حتی اگر نام شناسنامه ای فرد از اسامی مصطلح و رایج باشد، در صورتی که ثابت شود وی دارای نامی مستعار است و داشن دو نام موجب عسر و حرج وی گردیده است، تقاضای تغییر نام پذیرفته می شود؛ چرا که انتخاب نام مناسب و مورد علاقه برای یکبار از حقوق اولیه اشخاص می باشد.

اصلاح شناسنامه در صلاحیت هیأت مستقر در اداره ثبت احوال است.

ادعای عدم تعلق شناسنامه در صورتی که مورد تأیید اداره آمار نباشد عنوانا اختلاف در اسناد سجلی بوده و رسیدگی به آن در صلاحیت محاکم دادگستری است.

در صورت استفاده طولانی از مزایای سند سجلی فعلی، درخواست ابطال شناسنامه به جهت تغییر تاریخ تولد، محکوم به بطلان است؛ هرچند شهود و گواهی پزشکی قانونی برخلاف آن اظهارنظر نمایند.

درخواست تغییر نامی که شخص در انتخاب آن دخالتی نداشته است، جزء حقوق مدنی او محسوب می گردد.

در دعوی ابطال شناسنامه به دلیل تعلق آن به خواهر متوفی خواهان، شهادت شهود به تنهایی قادر به اثبات واقعه فوت نبوده و خواهان می بایست قرائن و دلایل دیگری مبنی بر عدم تعلق شناسنامه به وی را نیز ارائه دهد.

بیشتر یا کمتر بودن سن واقعی نسبت به سن مندرج در شناسنامه با وصف اقرار مدعی به تعلق شناسنامه به خود از موجبات ابطال شناسنامه تلقی نمی شود.

در شناسنامه المثنی، آخرین نکاح و طلاق یا بذل مدت و در صورت تعدد زوجات، تعداد ازدواج به قوت خود باقی و منعکس می شود و صرفا ازدواج و طلاق غیر مدخوله در المثنی شناسنامه زوجین درج نخواهد شد.

درخواست ابطال شناسنامه به دلیل تغییر تاریخ تولد و با ادعای تعلق آن به برادر متوفی خواهان، نیازمند رسیدگی قضائی است؛ بنابراین رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است.

با صدور حکم بر نفی ولد، شناسنامه باطل نمی گردد؛ بلکه صرفا اطلاعات شخص پدر، از شناسنامه فرزند حذف می شود. و به صرف صدور حکم بر نفی ولد، نمی‌تواند چنین دعوایی را مطرح کرد.

در صورتی که متقاضی دعوی ابطال شناسنامه (بعلت غیر واقعی بودن سن) سالها از شناسنامه خود استفاده کرده باشد، نمی تواند اکنون دعوی ابطال آن را بعلت غیر واقعی بودن سن مطرح نماید؛ چون او سالها از مزایای شناسنامه منتفع شده و استفاده از آن و عدم طرح این دعوی در سنوات قبل، مقر به صحت شناسنامه است.

دعوای ابطال شناسنامه با ادعای اینکه از شناسنامه برادر متوفی بزرگتر برای وی استفاده شده است، حتی اگر با نظریه پزشکی قانونی و شهادت شهود همراه باشد، اگر با واقعیات پرونده و اسناد سجلی رسمی مطابقت نداشته باشد، پذیرفته نیست.

استشهادیه محلی در دعوای ابطال شناسنامه در صورتی معتبر است که با نظریه پزشکی قانونی، تعارض نداشته باشد.

وجود دوگانگی نام افراد باعث ایجاد عسر و حرج در زندگی میشود بنابراین مطابق قاعده فقهی نفی عسر افراد حق درخواست تغییر نام در این موارد را دارند.

تصمیمات هیئت حل اختلاف موضوع ماده 4 قانون ثبت احوال (ازجمله درباره تابعیت) قابل اعتراض در دادگاه عمومی حقوقی است.

در دعوای اصلاح سن و ابطال شناسنامه به دلیل تعلق آن به نوزاد فوت شده، صرف شهادت شهود و گواهی پزشکی قانونی بدون وجود دلایل قطعی بر فوت نوزاد، مجوزی برای تغییر سن و ابطال شناسنامه فرزند جدید محسوب نمی گردد.

تغییر نام، حتی در صورتی که از اسامی مستهجن هم نباشد امکان پذیر است.

ممنوعیت مقرر در ماده واحده قانون حفظ اعتبار اسناد سجلی مصوب 2/11/67 در مورد منع تغییر بیش از یک بار سند سجلی، درمورد اصلاح شناسنامه است و شامل دعوی ابطال شناسنامه نمی شود.

نظر به اینکه دعوای ابطال شناسنامه متفاوت از اصلاح شناسنامه است، قانون ماده واحده حفظ اعتبار اسناد سجلی و ... مبنی بر اینکه صاحبان شناسنامه یک بار می توانند درخواست اصلاح شناسنامه نمایند، شامل دعوی ابطال شناسنامه نیست.