آرای قضایی مرتبط با ماده 2
قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور — ۲۰ مورد
هر یک از اعمال مذکور در بندهای ماده 1 چنانچه به قصد ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی ایران و یا به قصد مقابله با آن و یا با علم بهموثر بودن اقدام در مقابله با نظام مزبور چنانچه در حد فساد فیالارض باشد مرتکب به اعدام و در غیر اینصورت به حبس از پنجسال تا بیست سالمحکوم میشود و در هر دو صورت دادگاه به عنوان جزای مالی به ضبط کلیه اموالی که از طریق خلاف قانون به دست آمده باشد حکم خواهد داد.
دادگاه میتواند علاوه بر جریمه مالی و حبس، مرتکب را به 20 تا 74 ضربه شلاق در انظار عمومی محکوم نماید.
تبصره 1 (اصلاحی 1384/10/14)- درمواردی که اخلال موضوع هر یک از موارد مذکور در بندهای هفتگانه ماده (1)عمده یا کلان یا فراوان نباشد، مرتکب حسب موردعلاوه بر رد مال به حبس از شش ماه تا سه سال و جزای نقدی معادل دو برابر اموالی که از طریق مذکور به دست آورده محکوم می شود.
تبصره 2 - در مواردی که اقدامات مذکور در بندهای ماده 1 این قانون از طرف شخص یا اشخاص حقوقی اعم از خصوصی یا دولتی یا نهادها و یاتعاونیها و غیر آنها انجام گیرد فرد یا افرادی که در انجام این اقدامات عالما و عامدا مباشرت و یا شرکت و یا به گونهای دخالت داشتهاند بر حسب اینکه اقدام آنها با قسمت اول یا دوم ماده 2 این قانون منطبق باشد به مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهند شد و در این موارد، مدیر یا مدیران و بازرس یابازرسان و بطور کلی مسیول یا مسیولین ذیربط که به گونهای از انجام تمام یا قسمتی از اقدامات مزبور مطلع شوند مکلفند در زمینه جلوگیری از آن یاآگاه ساختن افراد یا مقاماتی که قادر به جلوگیری از این اقدامات هستند اقدام فوری و موثری انجام دهند و کسانی که از انجام تکلیف مقرر در این تبصرهخودداری کرده یا با سکوت خود به تحقق جرم کمک کنند معاون جرم محسوب و حسب مورد به مجازات مقرر برای معاون جرم محکوم میشوند.
تبصره 3 (اصلاحی 1399/11/08)- مجازات شروع به جرم موضوع قسمت اول این ماده یک سال تا سه سال حبس و 100/000/000 تا 250/000/000 ریال جزای نقدی و مجازات شروع به جرم موضوع قسمت اخیر این ماده شش ماه تا دو سال حبس و 50/000/000 تا 150/000/000 ریال جزای نقدی ومجازات شروع به جرم موضوع تبصره 1 این ماده شش ماه تا یکسال و نیم حبس و 25/000/000 تا 100/000/000 ریال جزای نقدی است.
تبصره 4 - مرتکبین جرایم موضوع این ماده و تبصرههای 1 تا 3 آن و کلیه شرکاء و معاونین هر یک از جرایم مزبور علاوه بر مجازاتهای مقرر حسبمورد به محرومیت از هر گونه خدمات دولتی یا انفصال ابد از آنها محکوم خواهند شد.
تبصره 5 - هیچیک از مجازاتهای مقرر در این قانون قابل تعلیق نبوده و همچنین اعدام و جزاهای مالی و محرومیت و انفصال دایم از خدماتدولتی و نهادها از طریق محاکم قابل تخفیف یا تقلیل نمیباشد.
تبصره 6 - رسیدگی به کلیه جرایم مذکور در این قانون در صلاحیت دادسراها و دادگاههای انقلاب اسلامی است و دادسراها و دادگاههای مزبور درمورد جرایم موضوع ماده 1 این قانون مکلفند فورا و خارج از نوبت رسیدگی نمایند.
تبصره 7 - از زمان لازمالاجرا شدن این قانون کلیه قوانین مغایر با آن به جز قوانینی که دارای مجازات شدیدتری از مجازاتهای مقرر در این قانون میباشند ملغی است.
- تحقق خیانت در امانت در فرض صرف تسهیلات بانکی در غیر محل موضوع قراردادمصرف تسهیلات بانکی در غیر محل موضوع قرارداد اعطای تسهیلات ، خیانت در امانت محسوب نمی گردد و مبلغ تسهیلات دریافتی اساسا مال امانی محسوب نمی گردد.
- موجبات اعاده دادرسی کیفریجهات پذیرش اعاده دادرسی منحصر در موارد مصرح قانونی است. اظهارات و مطالب نامبرده در لایحه تقدیمی جنبه دفاع ماهوی در برابر بزه انتسابی داشته که مربوط به مراحل رسیدگی در دادگاه بوده و موثر در تجویز اعاده دادرسی نیست.
- مرجع صالح به رسیدگی پس از تجویز اعاده دادرسیعدم پرداخت دستمزد کارشناس منتخب دادگاه، از سوی مدعی جعل سند، نشانگر اصالت داشتن سند مورد ایراد است.
- مرجع صالح در رسیدگی به اتهام اخلال در نظام اقتصادی کشور از طریق فعالیت و عضوگیری در شرکت های هرمیصلاحیت دادگاه انقلاب در رسیدگی به اتهام فعالیت و عضوگیری در شرکت های هرمی، صرفا در مواردی است که اقدامات متهم به قصد مقابله با حکومت اسلامی و یا با علم به موثر بودن ان انجام شده باشد و در غیر اینصورت، صلاحیت عام دادگاه کیفری دو، حاکم است.
- مرجع صالح جهت رسیدگی به اتهام عضوگیری در شرکت های هرمیرسیدگی به اتهام عضوگیری در شرکت های هرمی در صلاحیت دادگاه کیفری دو می باشد.
- شروع به اخلال در نظام اقتصادی کشوررسیدگی به اعتراض در خصوص حکم صادره پیرامون شروع به جرم اخلال در نظام اقتصادی، در صلاحیت دادگاه تجدیدنظر استان است.
- مرجع قضایی صالح در رسیدگی به اتهام اخلال در نظام اقتصادی کشوررسیدگی به اتهام اخلال در نظام اقتصادی کشور، چنانچه اخلال در سطح عمده و کلان نباشد، در صلاحیت دادگاه کیفری است.
- مرجع صالح در رسیدگی به اتهام اخلال در توزیع مایحتاج عمومیرسیدگی به اتهام اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی، چنانچه فعل مرتکب به قصد ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی ایران یا به قصد مقابله با ان یا با علم به موثر بودن اقدام در مقابله با نظام نباشد، در صلاحیت دادگاه کیفری و در غیر اینصورت، در صلاحیت دادگاه انقلاب است.
- تعریف قانونی اختلاف در صلاحیتحسب مستفاد از ماده ۲۷ قانون آیین دادرسی مدنی اختلاف در صلاحیت ( اعم از ذاتی یا نسبی ) در صورتی تحقق می یابد که هری یک به اعتبار صلاحیت دیگری از خود نفی صلاحیت نماید.
- پذیرش اعاده دادرسی در بزه اخلال در نظام اقتصادیبا توجه به اینکه از محکوم علیه مالی که از طریق اخلال در نظام اقتصادی بدست امده باشد، کشف نشده است. بنا براین انطباق عمل وی با بند ه ماده یک قانون اخلال در نظام اقتصادی کشور (وصول وجوه کلان به صورت قبول سپرده اشخاص حقیقی یا حقوقی تحت عنوان مضاربه و نظایر آن که موجب حیف و میل اموال مردم یا اخلال در نظام اقتصادی شود.) و تحمیل مجازات قسمت اخیر ماده ۲ همان قانون بر محکوم علیه موجه و قانونی نبوده و اعاده دادرسی پذیرفته می شود.
- مرجع صالح به رسیدگی بزه اخلال در نظام اقتصادیمستفاد از رای وحدت رویه شماره ۷۰۴ ۸۶/۷/۲۴ هیات عمومی دیوان عالی کشور جرایم مذکور در بندهای مختلف ماده یک قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور در صورتی که به قصد ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی ایران یا با قصد مقابله با آن و یا با علم به موثر بودن اقدام در مقابله با نظام نباشد، در صلاحیت دادگاه عمومی است.
- قابلیت تخفیف مجازات جزای نقدی بزه عضوگیری در شرکت هرمیمجازات جزای نقدی بزه عضو گیری در شرکت هرمی قابل تخفیف است.(سیفی)(ملاحظه:بر خلاف تبصره 5 ماده 2 قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور)
- تحقق شرط تنصیف دارایی زوج به شرط افزایش داراییاجرای مجازات بزه عضوگیری در شرکت هرمی با موضوع جرم یکصد میلیون ریال و کمتر، قابل تعلیق است.
- قابلیت تعلیق اجرای مجازات در بزه عضوگیری در شرکت هرمیاعمال تخفیف در مجازات بزه عضوگیری از طریق شرکت هرمیاجرای مجازات بزه عضوگیری در شرکت هرمی با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون ریال غیرقابل تعلیق است.(سیفی)(ملاحظه:با توجه به تبصره 5 ماده 2 قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور، مجازات بزه عضوگیری در شرکت هرمی، بدون توجه به مبلغ موضوع جرم، غیرقابل تعلیق است.)دادگاه می تواند مجازات جزای نقدی بزه عضوگیری در شرکت هرمی را تخفیف دهد.(سیفی)(ملاحظه:تبصره 5 ماده2 قانون مجازات اخلالگران نظام اقتصادی :هیچ یک از مجازاتهای مقرر در این قانون قابل تعلیق نبوده و همچنین اعدام و جزاهای مالی و محرومیت و انفصال دایم از خدمات دولتی و نهادها از طریق محاکم قابل تخفیف یا تقلیل نمی باشد.)
- مرجع صالح تجمیع احکام متعدد صادره از شعب خاص دیوان عالی کشور و دادگاه انقلابتجمیع احکام متعدد صادره از شعبه خاص دیوانعالی کشور و دادگاه انقلاب،در صلاحیت شعبه دیوان عالی کشور است.
- مرجع صالح در رسیدگی به اتهام وصول وجوه کلان از مردم در قالب شراکترسیدگی به بزه وصول وجوه کلان از مردم، در صلاحیت دادگاه کیفری یک است.
- تعلیق مجازات بزه عضوگیری در شرکت هرمیمجازات حبس مقرر در بند ز ماده 1 قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور 1369 قابل تعلیق است.
- نحوه اعمال تخفیف مجازاتدر صورت احراز استحقاق تخفیف در مجازات متهم، تخفیف باید شامل همه مجازاتها گردد و نه فقط یکی از آنها.
- معاونت در عضوگیری در شرکتهای هرمیعمل فردی که قبل از تاریخ تصویب قانون الحاق یک بند و یک تبصره به ماده 1 و اصلاح تبصره 1 ماده 2 قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور مصوب 14/10/84 عضوگیری در شرکت هرمی می کرده، ولی بعد از تصویب این قانون تنها از کارت الکترونیکی وی در امر عضویت سایرین استفاده می شده است، مصداق معاونت در عضوگیری است.
- نحوه تعیین جزای نقدی در عضوگیری در شرکت هرمیدر تعیین جزای نقدی دادگاه باید معادل ریالی آن را بیاورد و نمی تواند به دلار یا یورو حکم دهد، هر چند منافع حاصله به این واحدهای پولی باشد.