لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 309
قانون آیین دادرسی مدنی — ۱۰۳ مورد
هرگاه در تنظیم و نوشتن رای دادگاه سهو قلم رخ دهد مثل از قلم افتادن کلمه ای یا زیاد شدن آن و یا اشتباهی در محاسبه صورت گرفته باشد تا وقتی که از آن درخواست تجدیدنظر نشده، دادگاه راسا یا به درخواست ذی نفع، رای را تصحیح مینماید. رای تصحیحی به طرفین ابلاغ خواهد شد. تسلیم رونوشت رای اصلی بدون رونوشت رای تصحیحی ممنوع است. حکم دادگاه در قسمتی که مورد اشتباه نبوده در صورت قطعیت اجرا خواهد شد.
تبصره 1 - در مواردی که اصل حکم یا قرار دادگاه قابل واخواهی یا تجدیدنظر یا فرجام است تصحیح آن نیز در مدت قانونی قابل واخواهی یا تجدیدنظر یا فرجام خواهد بود.
تبصره 2 - چنانچه رای مورد تصحیح به واسطه واخواهی یا تجدیدنظر یا فرجام نقض گردد رای تصحیحی نیز از اعتبار خواهد افتاد.
- اصلاح رای حین اجرای حکمچنانچه درخواست اصلاح رای قبل یا حین تجدیدنظرخواهی به عمل نیاید، دادگاه نخستین می تواند در زمان اجرای حکم، اشکالات جزیی را در قالب صدور رای اصلاحی مرتفع کند.
- (1)- اصل عدم قابلیت استناد به ایرادات در برابر دارنده با حسن نیت (2)- عدم ظهرنویسی توسط دارنده اولیه چکدر فرض انتقال چک صادره بابت پرداخت ثمن معامله، ادعای عدم تسلیم مبیع در برابر دارنده منتقل الیه با حسن نیت قابل استناد نبوده و مستلزم طرح دعوی مستقل است. در دعوی مطالبه وجه چک توسط دارنده منتقل الیه، در صورتی که دارنده اولیه طرف دعوی بوده و ایراد و دفاعی در قبال دعوی مطروحه اقامه نکند، این امر ظهور در انتقال با اراده و رضایت وی دارد؛ بنابراین عدم ظهرنویسی دارنده اولیه نافی حقوق مسلم دارندگان منتقل الیهم نبوده و دلیلی بر ابراء ذمه صادر کننده چک تلقی نمی شود.
- اعتراض ثالث بعد از اجرای حکمدعوای اعتراض ثالث، قبل از اجرای حکم مورد اعتراض قابل طرح است و بعد از اجرای حکم تنها زمانی که ثابت شود حقوقی که اساس و ماخذ اعتراض است، به جهتی از جهات قانونی ساقط نشده (معترض ذیحقی خود را در محکمه به اثبات برساند)اعتراض به آن ممکن است.
- نحوه تعیین اجرت المثل تصرف مازاد بر مدت اجارهدر عقد اجاره که با نظر به وجود قرارداد و سپردن ودیعه به موجر، تصرفات مستاجر غاصبانه محسوب نمی شود، در فرض ادامه تصرف پس از انقضاء مدت اجاره، مستاجر مکلف به پرداخت اجرت المثل برابر با میزان اجرت المسمی می باشد و ارجاع به کارشناس جهت تعیین اجرت المثل فاقد وجاهت قانونی است؛ زیرا ارجاع به کارشناس منوط به غاصبانه بودن تصرفات خوانده است.
- نوع تصمیم دادگاه در فرض استرداد دعوا در مرحله تجدیدنظراگر خواهان(تجدیدنظر خوانده) در مرحله تجدیدنظر اظهار نماید دعوی خود را به جهت کهولت سن و عدم امکان حضور فعلا مسترد می کند؛ قرار رد دعوی بدوی صادر خواهد شد؛ بنابراین قرار سقوط دعوی فاقد وجاهت است.
- الزام به فروش اقساطی عین مرهونه توسط راهنالزام راهن به فروش اقساطی مال مرهونه فاقد وجاهت قانونی است؛ زیرا فروش اقساطی فرع بر مالکیت بایع نسبت به عین مورد معامله است درحالی که حق راهن نسبت به عین مرهونه حق مالکانه نیست.
- مسیول خسارت به ملک مجاور در اثر گودبرداری غیر اصولیاگر عملیات گودبرداری با مباشرت مجری عملیات ساختمانی منجر به خسارت ملک مجاور شود؛ مالک ملک مسیول نیست زیرا مالک سبب مقتضی ورود خسارت نبوده تا مشمول قاعده تسبیب باشد؛ بنابراین صرف مالکیت سبب مسیولیت صاحب مال نیست. عنوان: جلب شخص ثالث در مرحله تجدیدنظر پیام: دعوای جلب ثالث در مرحله تجدید نظر باید در ضمن لایحه تجدیدنظر خواهی با ارایه دلایل اقامه شود، زیرا درمرحله تجدیدنظر اولین جلسه دادرسی وجود ندارد.
- شرط وقوع معامله به قصد فرار از دیندر معامله به قصد فرار از دین، احراز نیت و قصد معامله کننده برای تحقق موضوع کفایت می کند ؛ بنابراین لزومی به تقارن معامله با مطالبه طلب و یا تعاقب معامله نسبت به مطالبه طلب نیست.
- مفهوم غرامات قابل جبران درفرض مستحق للغیربودن مبیعمنظور از لزوم جبران خسارت وارده بر مشتری در فرض مستحق للغیر در آمدن مبیع، پرداخت ارزش روز مبیع نیست؛ بلکه در صورت کاهش ارزش ثمن و اثبات آن، بایع باید این کاهش ارزش را جبران کرده و قیمت روز ثمن را با نظر به شاخص بانک مرکزی پرداخت کند که ممکن است برابر، کمتر یا بیشتر از قیمت روز مبیع باشد.
- ضمانت اجرای عدم رعایت اصل تناظر در افزایش خواستهدرصورتی که دادگاه بدوی بدون رعایت اصل تناظر و ترافعی بودن دعوی، در جهت ابلاغ افزایش خواسته در همان جلسه دادرسی یا بعد از آن و نیز وصول هزینه دادرسی اقدام نکرده باشد؛ صدور حکم بدون رعایت اصول مذکور بوده و در مرحله تجدیدنظر نقض می شود.
- ذینفع در دعوی مطالبه خسارت وارده به مشاعات ملکمطالبه خسارت وارده به مشاعات ملک، مستلزم دخالت کلیه مالکین به نسبت حصه خود از خسارت قسمتهای مشاعی، در دعوی است؛ بنابراین در فرض اقامه دعوی توسط احد از مالکین ، تنها نسبت به حصه ای از خسارت که متوجه ایشان شده است، دعوا قابل پذیرش می باشد. عنوان: اقامه دعوی توسط یکی از مدیران ساختمان پیام: نمایندگی ساختمان در ایفای وظایفی که از جانب سایر مالکین ساختمان به هیات مدیره واگذار شده را صرفا مدیران مجتمعا می توانند اعمال کنند و نمایندگی قایم به شخص بوده و قابل واگذاری به غیر نیست؛ بنابراین احدی از مدیران فاقد اختیار اقامه دعوی از جانب هیات مدیره یا سایر مالکین است و دعوی اقامه شده از ناحیه وی با قرار رد دعوی مواجه می شود.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه ذیل دعوای تنفیذ فسخ معاملهاقامه دعوی خسارت تاخیر تادیه در ذیل دعوای تنفیذ فسخ معامله صحیح نمی باشد؛ زیرا خسارت تاخیر تادیه ناشی از عدم استرداد ثمن تا قبل از قطعیت حکم فسخ، فاقد وجاهت است.
- اثر توافق طرفین بر محاسبه اضافه متراژ مبیعدرصورتی که درمبایعه نامه درخصوص محاسبه اضافه و یا کسری متراژ به مبلغ مشخصی به میزان هر متر، توافق شده باشد، توافق طرفین معتبر بوده و مطالبه آن به نرخ روز پذیرفته نمی شود.
- شهادت سردفتر برخلاف سند رسمی صادر شده توسط ویسردفتر نمی تواند بر خلاف سند رسمی صادر شده در دفتر خود شهادت بدهد و شهادت وی در این خصوص مسموع نیست.
- تعدیل وجه التزام غیرمتعارف توسط داورمبلغ وجه التزام، هر چند سنگین و غیرمتعارف باشد، مخالفتی با نظم عمومی نداشته؛ بنابراین داور و قاضی حق تعدیل آن را ندارند.
- اثر وحدت مطلوب و تعدد مطلوب در تحقق حق فسخهرگاه مطلوب متعهدله، انجام تعهد در زمان معین بوده به نحوی که انجام تعهد در خارج از مدت مقید در قرارداد مقصود طرفین نباشد، در صورت تخلف متعهد، متعهدله می تواند بدون آن که تکلیفی به الزام وی جهت انجام تعهد داشته باشد، قرارداد را فسخ نماید.
- ادعای پرداخت مهریه به واسطه خریداری مال برای زوجهپذیرش ادعای زوج مبنی بر پرداخت بخشی از مهریه به وسیله خریداری مال (اتومبیل)، منوط به این است که قرارگرفتن آن در برابر بخشی از مهریه در سند رسمی قید شده باشد.
- دعوی مطالبه بهای زمین واقع شده در طرح دولتیخواهان باید قبل از طرح دعوی مطالبه خسارت (تحت عنوان بهای زمین واقع شده در طرح)، از ادارات و سازمان های دولتی اصل استحقاق خود را در دیوان عدالت اداری به اثبات برساند؛ درغیراینصورت دعوی وی قابلیت استماع ندارد.
- طرح دعوی خلع ید با وجود انعقاد اجارهدر صورتی که قراردادی با عنوان "اجاره " میان طرفین منعقد شده اما ارکان عقد اجاره را نداشته باشد و ملک به طور رایگان در اختیار متصرف قرار گرفته باشد، طرح دعوای خلع ید صحیح است.
- اثر انتساب عدم پرداخت وجه چک به دارنده بر تحقق حق فسخاگر عدم پرداخت وجه چکی که موجد حق فسخ برای فروشنده است، مستند به او باشد، حق فسخ برای فروشنده ایجاد نمی شود.
- مصداق صدور رای خارج از خواستهاگر خواسته، تنفیذ وصیت نامه باشد، صدور رای بر تنفیذ وصیت نامه تا ثلث اموال، خارج از خواسته است.
- ربوی بودن صدور چکبه دلیل اینکه ربا واجد عنوان مجرمانه درقانون مجازات اسلامی است و صرفا با صدور رای قطعی از دادگاه جزایی قابل احراز است؛ نمی تواند مبنای رای دادگاه حقوقی قرار گیرد.
- تاثیر نوع تصرف در مطالبه اجرت المثلمطالبه اجرت المثل فرع بر تصرف مادی بر مال غیر است بنابراین در فرضی که تصرف از انواع تصرفات حقوقی(اجاره ملک متعلق به خواهان) باشد، اجرت المثل قابل مطالبه نیست و این معامله فضولی تلقی و مالک صرفا حق رجوع به متصرف را دارد.
- واخواهی توسط اشخاصی غیر از اصحاب دعویدر صورت صدور حکم حجر پدر به درخواست یکی از فرزندان وی، سایر فرزندان او می توانند در صورت غیابی بودن حکم، واخواهی کنند.
- مرجع صالح رسیدگی به دعوی الزام ثبت احوال به صدور شناسنامهدعوی الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه و مدارک سجلی ایران، در فرضی که خواهان پدر و مادر خارجی دارد، تحصیل تابعیت محسوب می شود؛ بنابراین رسیدگی به آن از صلاحیت دادگاه خارج بوده ودرخواست مذکور باید مستقیما به وزارت امور خارجه ارایه شود.